Nowe Kawkowo

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Nowe Kawkowo

Kościół w Nowym Kawkowie.Źródło: Wikimedia Commons
Kościół w Nowym Kawkowie.
Źródło: Wikimedia Commons
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Jonkowo
Liczba ludności (2010) 289
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Nowe Kawkowo
Nowe Kawkowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowe Kawkowo
Nowe Kawkowo
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Nowe Kawkowo (niem. Neu Kockendorf) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Jonkowo. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. Miejscowość w 2010 roku liczyła 289 mieszkańców.

Położenie

Wieś położona jest w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Pojezierzu Olszyńskim, 6 km na północny zachód od Jonkowa i 11 km na północny zachód od Olsztyna.

Dzieje miejscowości

Wieś została założona prawdopodobnie w latach 50. XIV wieku – wzniesiono tu wówczas drewniany kościół. Została jednak spalona w wyniku najazdów litewskich. Kapituła warmińska wydała nowy przywilej w 1380 roku; zasadźca Jan Brünen zobowiązał się wówczas do założenia wsi czynszowej na 52 łanach. Najprawdopodobniej w tym samym czasie powstała we wsi karczma, którą w 1450 roku kapituła wydzierżawiła miejscowemu sołtysowi. Wieś ucierpiała podczas wojny trzynastoletniej (zostało opuszczonych 21 łanów), a także ostatniej wojny z Zakonem krzyżackim, jednak już w 1520 roku jedynie pięć łanów leżało tu odłogiem. Pod koniec XVI wieku wieś była całkowicie zagospodarowana (52 łany), pięć łanów było sołeckich, a dalszych pięć należało do kościoła; w dalszym ciągu znajdowała się tu karczma, ponadto założono również szkołę parafialną. W latach 30. XVIII wieku posiadaczem karczmy w Nowym Kawkowie był burmistrz Olsztyna Antoni Dromler; we wsi było dwóch sołtysów oraz 17 chłopów czynszowych, a także czterech ogrodników. W tym samym czasie szkołę parafialną oddano pod nadzór państwowy; w 1825 roku uczęszczało do niej 101 dzieci (również z Pupek).

Na początku XIX wieku w ramach reform uwłaszczeniowych tutejsi chłopi za odszkodowaniem otrzymali uprawianą przez nich ziemię. W 1820 roku było tu 41 budynków mieszkalnych. W 1861 roku wieś obejmowała obszar około 670 ha, z czego 1/5 stanowiły lasy. Od 1900 roku we wsi działało koło Stowarzyszenia Kombatantów Wojennych (Kriegervereine), a od 1910 roku – parafialna komórka Warmiński Związek Diecezjalny Katolickich Stowarzyszeń Robotniczych. W okresie międzywojennym Nowe Kawkowo miało restaurację, kuźnię, szkołę z dwoma nauczycielami oraz ośrodek zdrowia.

Obecnie we wsi działają dwa sklepy spożywczo-przemysłowe, a także przyszkolna świetlica dla dzieci i młodzieży.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

  • 1820 – 201 osób
  • 1857 – 407 osób
  • 1861 – 449 osób
  • 1933 – 424 osoby
  • 1939 – 382 osoby

Edukacja

Turystyka

  • W miejscowości działa ekologiczne gospodarstwo agroturystyczne oraz manufaktura "Lawendowe Pole", której właścicielką jest Joanna Posoch. Posoch produkuje naturalne kosmetyki na bazie lawendy, zajmuje się również rękodziełem. W gospodarstwie odbywają się również warsztaty, na których zdobywa się wiedzę z zakresu samodzielnego wytwarzania naturalnych kosmetyków. Kwitnące pola lawendy można podziwiać w na przełomie czerwca i lipca.
  • Szlak rowerowy o długości 28 km – przebieg trasy: JonkowoŁomy – Nowe Kawkowo – SzałstryWęgajty – Jonkowo

Zabytki

Zobacz też

Stare Kawkowo

Bibliografia

Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Syrwid Robert, Warmińska gmina Jonkowo: historia i współczesność, Jonkowo 2010.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Historia wsi na stronie gminy Jonkowo [05.03.2014]
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Jonkowo, bip.warmia.mazury.pl [05.03.2014]
Wojewódzka ewidencja zabytków [05.03.2014]
Bank Danych Lokalnych GUS [05.03.2014]
Deutsche Verwaltungsgeschichte [05.03.2014]
ciekawemazury.pl [05.03.2014]
polskaniezwykla.pl [05.03.2014]
domwarminski.pl [05.03.2014]
lawendowepole.pl [05.03.2014]