Wilamowo (gmina Działdowo)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Wilamowo

Rodzaj miejscowości wieś niesołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat działdowski
Gmina Działdowo
Sołectwo Klęczkowo
Liczba ludności (2010) 125
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Wilamowo
Wilamowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wilamowo
Wilamowo
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Wilamowo (niem. Wilmsdorf) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Działdowo. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ciechanowskiego. W 2010 roku liczyła 125 mieszkańców[1]. Wieś wchodzi w skład sołectwa Klęczkowo, w którym funkcję sołtysa sprawuje obecnie Elżbieta Żmijewska[2].

Położenie

Wieś położona jest w południowej części województwa warmińsko–mazurskiego, na pograniczu Pojezierza Mazurskiego i Niziny Mazowieckiej, nad rzeką Szkotówką, 7 km na północ od Działdowa, przy granicy z powiatem nidzickim.

Dzieje miejscowości

Jedna z najstarszych wsi na Działdowszczyźnie. Powstała w ramach kolonizacji południowych terenów państwa Zakonu Krzyżackiego, na obszarze ogromnego nadania (1440 łanów) wystawionego przez mistrza krajowego Fryderyka von Wildenberga w 1321 roku dla Piotra z Leszcza, Heinemana z Wądzynia i Konrada z Grzybin. Wilamowo początkowo było majątkiem obejmującym 40 łanów i należącym do Wilhelma z Wierzbowa. W 1400 roku Zakon odkupił te dobra, a w 1422 roku Mikołaj Kolmesz założył w Wilamowie wieś czynszową, która najprawdopodobniej miała 30 łanów; sołtysem został niejaki Krzysztof, jeden z mieszkańców wsi, który zakupił trzy łany sołeckie. W drugiej połowie XV wieku 10 łanów na prawie magdeburskim otrzymał tu Krzysztof Teichnitz, a następnie (1494) wielki mistrz Jan von Tieffen nadał w Wilamowie 18 łanów na prawie chełmińskim niejakim: Jakubowi, Mikołajowi, Piotrowi i Maciejowi, którzy zobowiązali się do jednej służby zbrojnej. Sto lat później Stanisław Małachowski scedował na Stanisława Żbikowskiego 12 łanów ojcowizny w Wilamowie, a na początku XVII wieku mieszkał tu Mikołaj Wilamowski. Wieś należała do parafii ewangelickiej w Sarnowie.

Szkoła w Wilamowie powstała w pierwszej połowie XVIII wieku.

W 1919 roku na mocy traktatu wersalskiego wieś - wraz z całą Działdowszczyzną - przyznana została Rzeczpospolitej Polskiej. W 1939 roku znalazła się pod okupacją niemiecką.


Liczba mieszkańców w poszczególnych latach:

  • 1857 r. - 121 osób
  • 1931 r. - 469 osób

Religia

Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Działdowie.

Zabytki

  • dwór z końca XIX wieku, murowany z czerwonej cegły, kamienny cokół; obecnie budynek mieszkalny
  • park - pozostałość parku dworskiego z około 1900 roku; obecnie stan poważnie zubożony, park trudny do identyfikacji
  • kuźnia - niewielki budynek z przełomu XIX i XX wieku; murowany z kamienia z uzupełnieniami z czerwonej cegły
  • cmentarz ewangelicki, nieogrodzony, stanowi skupisko zieleni, brak śladów po nagrobkach

Bibliografia

Działdowo. Z dziejów miasta i powiatu, red. Wanda Korycka, Olsztyn 1966.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Strona Urzędu Gminy Działdowo [12.11.2013]
Bank Danych Lokalnych GUS [12.11.2013]
Verwaltungsgeschichte [12.11.2013]

Przypisy

  1. łącznie Wilamowo i Klęczkowo
  2. Strona Urzędu Gminy Działdowo [05.12.2013]