Zamordeje

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Zamordeje

Rodzaj miejscowości wieś niesołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat piski
Gmina Ruciane-Nida
Sołectwo Szeroki Bór
Liczba ludności (2010) 38
Strefa numeracyjna (+48) 87
Kod pocztowy 12-220
Tablice rejestracyjne NPI
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Zamordeje
Zamordeje
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamordeje
Zamordeje
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Zamordeje (niem. Kolonie Samordey, od 1938 r. Kolonie Samordei) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane–Nida, w sołectwie Szeroki Bór. Po 1945 roku wieś wchodziła w skład gminy (później gromady) Wiartel; w 1973 roku włączono ją do gminy Ruciane-Nida. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego. W 2010 r. liczyła 38 mieszkańców[1].

Położenie

Wieś położona jest w południowo–wschodniej części województwa warmińsko–mazurskiego, na Równinie Mazurskiej, w centrum Puszczy Piskiej, na północnym brzegu Jeziora Nidzkiego, 10 km na południe od Rucianego–Nidy.

Znajdująca się w pobliżu osady wschodnia odnoga Jeziora Nidzkiego nosi nazwę zatoki Zamordeje Małe. Nad tą zatoką, około 1,3 km na północny wschód od wsi, położone są dwie bindugi: Zamordeje Północne i Zamordeje Południowe; na północ od wsi znajduje się binduga Cumówka, zaś na południowy zachód binduga Czapka. Na północ od wsi, na zatoce Zamordeje Małe, położona jest wysepka Węża Kępa. W okolicy Zamordejów leżą również dwa niewielkie jeziorka, oba na północnych brzegach Jeziora Nidzkiego: Węża Wielka (3 ha) i Węża Mała (1,7 ha).

Dzieje miejscowości

Osada i majątek powstały tutaj prawdopodobnie na początku XIX wieku. Mieszkańcy trudnili się rybołówstwem, zbieractwem, łowiectwem. Zatrudniali się również w leśnictwie, przede wszystkim przy wyrębie lasów i dostarczaniu drewna do któregoś z okolicznych tartaków.

Szkoła we wsi powstała w 1855 roku. W 1935 roku uczęszczało do niej 21 dzieci, pracował zaś jeden nauczyciel. Według spisu powszechnego z 1939 roku znajdowało się tu osiem gospodarstw.

Po II wojnie światowej – w listopadzie 1945 roku – we wsi pozostało 29 mieszkańców. W latach 70. było we wsi dziesięć budynków mieszkalnych, działał również zakład gastronomiczny. Wieś ma charakter zabudowy rozproszonej.


Liczba mieszkańców i gospodarstw rolnych w poszczególnych latach:

  • 1857 r. – 33 osoby (łącznie z leśniczówką)
  • 1945 r. – 29 osób
  • 1970 r. – 64 osoby, 11 gospodarstw (łącznie z leśną osadą Oko)
  • 1978 r. – 30 osób
  • 1987 r. – 36 osób

Gospodarka

Zamordeje odgrywają dużą rolę w ruchu turystycznym, jest to bowiem jedyna wieś na brzegach Jeziora Nidzkiego na odcinku między Krzyżami, Karwicą a Jaśkowem. Obok wsi rozwinęła się już w latach 70. XX wieku osada turystyczno–wypoczynkowa z domkami letniskowymi i kempingowymi, polem namiotowym oraz ze stanicą wodną Czaple; znajdują się tu również gospodarstwa agroturystyczne. Poza położeniem na [[Szlak Wielkich Jezior Mazurskich|Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich], Zamordeje leżą na mniejszych szlakach pieszych i rowerowych, np. pętla z Rucianego-Nidy, dalej wschodnim brzegiem Jeziora Nidzkiego, przez wieś i leśniczówkę Zamordeje, na malowniczy półwysep Zamordeje i do stanicy wodnej Czaple, powrót na północ przez puszczę.

Ludzie związani z miejscowością

Do Zamordejów w młodości przyjeżdżał w odwiedziny do wuja Ernst Wiechert (1887–1950), znany pisarz niemiecki pochodzący z Mazur. Stąd zapewne odbywał spacery do Sowirogu uwiecznionego później na kartach powieści Dzieci Jerominów.

Zabytki

  • dawny cmentarz ewangelicki z XIX wieku, po północnej stronie drogi do leśniczówki Czaple
  • dawny cmentarz ewangelicki z XIX wieku, rodzinny, po południowej stronie drogi do leśniczówki Czaple

Turystyka

Bibliografia

Pawlicki Ryszard W., Sowiróg Ernsta Wiecherta, Znad Pisy, nr 2, 1995, ss. 16–23.
Pisz. Z dziejów miasta i powiatu, red. Wanda Korycka, Olsztyn 1970.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Szelichowski Stanisław, Uroki mazurskiej krainy. Krzyże 300 lat, Karwica i okolice, Warszawa 2006.
Śliwiński Józef, Z dziejów Rucianego-Nidy i okolic, Olsztyn 1993.
Worobiec Krzysztof A., Zaginione wioski Puszczy Piskiej [w:] Sadyba Mazury [11.08.2013]
Bank Danych Lokalnych GUS [11.08.2013]
Strona Urzędu Gminy Ruciane-Nida [11.08.2013]

Przypisy

  1. łącznie Zamordeje i Oko