Rychliki

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Rychliki

Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat elbląski
Gmina Rychliki
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Rychliki
Rychliki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rychliki
Rychliki
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Rychliki (niem. Reichenbach) – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, siedziba gminy Rychliki. W 2012 roku wieś liczyła 715 mieszkańców, a funkcję sołtysa pełni Krzysztof Ryś.

Nazwa

Niemiecka nazwa Reichenbach prawdopodobnie nie ma podłoża topograficznego, lecz została przyniesiona przez osadników niemieckich. W polskich tłumaczeniu nazwa ta oznacza "bogaty potok", "zamożny potok"; historyk wsi Hermann Taube sugeruje, że teren należał do wyjątkowo bogatych w wodę pitną i temu wieś zawdzięcza nazwę. W pierwszych latach po 1945 roku usiłowano zaadaptować jako nazwę polskie tłumaczenie (jako Zamożne, potem jako Potok), ale nie przyjęło się to i w 1948 wieś otrzymała nazwę Rychliki.

Położenie

Wieś leży na zachodzie województwa warmińsko-mazurskiego, a przed 1998 wchodziła w skład województwa elbląskiego. Odległość z Rychlik do Elbląga wynosi 29 km, a do stolicy województwa Olsztyna – 93 km.

W skład sołectwa Rychliki poza samą wsią wchodzą jeszcze Barzyna, Wopity i Grądowy Młyn.

Dzieje

Na dawnym terytorium pruskim wieś Reichenbach w 1310 roku lokowali komturowie Heinrich von Gera z Elbląga i Sieghard von Schwarzenburg z Dzierzgonia. Zasadźcą i pierwszym sołtysem został Hildebrandt. Istniał już wówczas drewniany kościół pod wezwaniem św. Mateusza. W 1315 roku wieś w całości przeszła pod kontrolę komturii elbląskiej. Wiadomo, że w 1385 roku istniał w Rychlikach młyn. Na przełomie XIII i XIV wieku dochody ze wsi przekazano szpitalowi w Pasłęku, potem Szpitalowi św. Ducha w Elblągu.

Z uwagi na znaczny procent ludności polskiej w okresie reformacji zadbano, by pastorzy znali język polski. W XVII wieku byli nimi m.in. Szymon Petri z Torunia, Tomasz Lichtenstein z Nidzicy, Michał Wannovius z Elbląga. W XIX wieku długoletnim pastorem w Rychlikach był Wilhelm Grzybowski, urodzony w Elblągu jako syn polskiego uchodźcy-powstańca kościuszkowskiego, który wybudował i wyposażył własnoręcznie wykonanymi rzeźbami nowy kościół.

W sierpniu 1826 przebywał jeden dzień we wsi król Prus Fryderyk Wilhelm III. W drugiej połowie XIX wieku Rychlik nie ominęło wschodniopruskie ożywienie gospodarcze i społeczne, działalność rozpoczęły m.in. mleczarnia i towarzystwo mleczarskie, towarzystwo śpiewacze, kasa oszczędnościowa, związek pszczelarzy, związek rzemieślników.W 1905 z 710 mieszkańców Rychlik tylko dwóch uważano za Polaków, obaj byli katolikami (przy znacznej większości ewangelików).

W 1945 Rychliki znalazły się w Polsce i zostały zasiedlone ludnością napływową. W ciągu kilku lat uruchomiono szkołę, przedszkole, pocztę, spółdzielnię samopomocy chłopskiej, zorganizowano posterunek milicji. Od stycznia 1946 mieszkańcy zostali też otoczeni stałą opieką duszpasterską księdza katolickiego, pierwszym proboszczem był ks. Adam Habel, wcześniej kapłan diecezji lwowskiej.

Sport

We wsi istnieje klub sportowy LZS Victoria Rychliki.

Kultura

Do instytucji kultury w Rychlikach zaliczyć należy Bibliotekę Publiczną (z filią w Jelonkach), a także chór "Buczyna" działający od 2007.

Edukacja

W Rychlikach działa Zespół Szkół, w ramach którego funkcjonuje Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Rychlikach i Gimnazjum.

Religia

Parafia pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Rychlikach erygowana została już na początku XIV wieku, bo wspomina o niej już dokument z 1310. Proboszczem był wówczas niejaki Johann. W okresie reformacji wieś została zdominowana przez ewangelików, którzy przejęli również świątynię. W 1877 zbudowany został nowy kościół ewangelicki. Po II wojnie światowej administrator diecezji warmińskiej ks. Teodor Bensch reerygował parafię katolicką pod wezwaniem Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny (1 kwietnia 1947). Obecnie parafia podlega diecezji elbląskiej i dekanatowi Pasłęk II.

Bibliografia

Lech Słodownik, Rychliki, portal rychliki.pl [04.01.2015]
pl.wikipedia.org [04.01.2015]
Zespół Szkół w Rychlikach [04.01.2015]
Biblioteka Publiczna Gminy Rychliki [04.01.2015]