Czerwonka (gmina Biskupiec)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Czerwonka

Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Biskupiec
Liczba ludności (2010) 953
Strefa numeracyjna (+48)
Kod pocztowy 11-010
Tablice rejestracyjne NOL
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Czerwonka
Czerwonka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czerwonka
Czerwonka
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Czerwonka (niem. Rothfliess ) – wieś sołecka w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Biskupiec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. W 2010 roku wieś liczyła 953 mieszkańców. Obecnie funkcję sołtysa pełni Roman Gacioch[1].

Położenie

Wieś położona jest w środkowej części województwa warmińsko–mazurskiego, na pograniczu Pojezierza Olsztyńskiego i Pojezierza Mrągowskiego, na północ od jeziora Dadaj. Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 57 i linia kolejowa OlsztynKorsze. Wieś leży nad Czerwonką.


Dzieje miejscowości

Wieś powstała w 1365 roku, gdy biskup Jan Stryprock nadał niejakiemu Tylowi, swemu dworzaninowi, 40 łanów lasu na prawie chełmińskim między Kostrzewami a Biesowem. Majątek szlachecki istniał w Czerwonce do połowy XIX wieku. W 1820 roku wieś była zamieszkana przez 218 osób. W 1827 roku Czerwonka wchodziła w skład parafii z siedzibą w Biesowie. W 1845 roku majątek został rozparcelowany, osiedliło się na tych gruntach kilkanaście rodzin przybyłych z Hesji. We wsi działała wówczas karczma. Część mieszkańców zajmowała się furmaństwem na trasie BiskupiecSzczytno. W 1857 roku Czerwonkę zamieszkiwało 376 osób. Proces rozwoju wsi uległ przyspieszeniu po wybudowaniu linii kolejowej Olsztyn – Korsze w latach 70. XIX wieku. W roku 1890, w czasie wyborów do sejmu Rzeszy Niemieckiej, w Czerwonce oddano 60 głosów na polskiego kandydata – Franciszka Szczepańskiego, warmińskiego działacza społecznego pochodzącego z Lamkowa. Natomiast kandydat niemiecki w tej wsi otrzymał 27 głosów. W latach 1920–1939 działał w Czerwonce mąż zaufania Związku Polaków w Niemczech.

Mieczysław Orłowicz, zwiedzający okolice przed wybuchem I wojny światowej, opisał Czerwonkę jako: niemiecką kolonię urzędników i służby kolejowej. Leży na polsko–niemieckim pograniczu etnograficznym, na północ wsie niemieckie, na południe polskie[2]. W czasie I wojny światowej w rejonie Czerwonki, Zerbunia i Biesowa rozegrała się bitwa pomiędzy wojskami niemieckimi i rosyjskimi (25–26.08.1914).

Szkoła istniała we wsi już w początkach XIX wieku, została zamknięta w 1870 roku, ale później uruchomiono ją ponownie. W 1935 roku uczęszczało do niej 192 dzieci, zatrudnionych było czterech nauczycieli. W roku 1939 Czerwonka była zamieszkana przez 983 osoby.

Gospodarka

Ze względu na położenie geograficzne i związane z nim walory przyrodnicze w miejscowości rozwija się głównie agroturystyka.

Kultura

We wsi znajduje się filia Miejskiej Biblioteki Publicznej w Biskupcu. W Czerwonce funkcjonuje prywatne Muzeum Sprzętu Pszczelarskiego i Narzędzi Rolniczych. Jego założyciel Wacław Kotwicz udostępnia zwiedzającym kolekcję zabytkowych i tradycyjnych uli o nietuzinkowych kształtach i formach oraz kolekcję maszyn rolniczych z 1. połowy XX wieku.

Szkolnictwo

We wsi istnieje zespół szkół.

Sport

W Czerwonce działa klub sportowy LZS Orzeł.

Turystyka

Zabytki

Multimedia

Film udostępniony w ramach projektu Regionalna Kronika Filmowa

Bibliografia

Biskupiec. Z dziejów miasta i powiatu, red. Wanda Korycka, Olsztyn 1969.
Darmochwał Tomasz, Rumiński Marek Jacek, Warmia.Mazury, Białystok 1998.
Skurzyński Piotr, Warmia i polskie Dolne Mazury, Gdynia 2012.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Szlaki rowerowe powiatu olsztyńskiego i miasta Olsztyn, red. tech.Agata Darmochwał,Białystok 2001.
Warmia i Mazury,red. Jarosław Tałacha, Adam Zakrzewski,Warszawa 2012.
Deutsche Verwaltungsgeschichte [15.09.2013]
Bank Danych Lokalnych GUS [15.09.2013]
Olsztyńska Strona Rowerowa [15.09.2013]
Wojewódzka Ewidencja Zabytków [15.09.2013]
Strona Gminy Biskupiec [15.07.2014]

Przypisy

  1. Strona Gminy Biskupiec
  2. M.Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, na nowo dodruku podali G. Jasiński, A.Rzempołuch, R. Traba,Olsztyn 1991, s.167