Nowe Włóki

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Nowe Włóki

Kaplica z 1874 roku w Nowych Włókach. Fot. Mieczysław Kalski
Kaplica z 1874 roku w Nowych Włókach.
Fot. Mieczysław Kalski
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Dywity
Liczba ludności (2010) 230
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Nowe Włóki
Nowe Włóki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowe Włóki
Nowe Włóki
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Nowe Włóki (Wierzkup, niem. Neu Vierzighuben) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Dywity. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. W 2010 roku wieś była zamieszkana przez 230 osób. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Danuta Grabowska[1].

Położenie

Miejscowość jest położona na Pojezierzu Olsztyńskim, w odległości 19 km na północ od Olsztyna oraz 2,5 km od jeziora Kociołek.

Dzieje miejscowości

Nazwa wsi w języku niemieckim oznacza Czterdzieści Pól. W XIV wieku występowała w odmianach: Vyrtzichuben (1356), Virczichuben (1369), Firtzig Huben (1376). W pierwszych latach istnienia miejscowość nazywano także Rosenthal. Przywilej lokacyjny dla istniejącej wówczas wsi został wystawiony w roku 1426 przez biskupa Franciszka Kuhschmaltza. Lokację odnowił w 1582 roku biskup Marcin Kromer. Przywilej na założenie karczmy wystawił natomiast w 1610 roku biskup Szymon Rudnicki. W roku 1520 w czasie wojny polsko–krzyżackiej Nowe Włóki zostały zniszczone. W 1555 roku kapituła warmińska nadała kilka włók na prawie chełmińskim Janowi Sosnowskiemu. Dwa lata później Sosnowski odsprzedał ziemię braciom Janowi i Stanisławowi Penckowskim. Pod koniec XIX wieku Nowe Włóki były zamieszkane przez 743 osoby i liczyły 82 gospodarstwa.

W 1825 roku we wsi funkcjonowała szkoła elementarna, do której uczęszczało 40 dzieci. W latach 1888-1891 w miejscowości działała polska biblioteczka Towarzystwa Czytelni Ludowych. Przed wybuchem II wojny światowej we wsi działała karczma, szkoła i biblioteka.

Kultura

Turystyka

Zabytki

  • neogotycka kaplica wybudowana w 1874 roku; wewnątrz znajduje się ołtarz z XVIII w.
  • przed kaplicą zlokalizowany jest pomnik, który upamiętnia poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców Nowych Włók i Gradek
  • stary cmentarz zlokalizowany przy kaplicy
  • przydrożne kapliczki warmińskie z przełomu XIX i XX w.

Bibliografia

Jadwiszczak Andrzej S., Klimek Robert, Kosińska Teresa, Warmia znana i nieznana: Ługwałd, Spręcowo, Sętal, Nowe Włóki, Plutki, Gradki, Tuławki, Gady, Frączki, Studzianka, Derc, Barczewko, Maruny, Gady 2011.
Lewicka Daniela, Tomkiewicz Ryszard, Gmina Dywity: teraźniejszość i przeszłość, Olsztyn 1994.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Atlas miejsc niezwykłych Warmii i Mazur [13.12.2013]
Bank Danych Lokalnych GUS [13.12.2013]

Przypisy

  1. Wrota Warmii i Mazur [04.12.2013]