Topolno Wielkie

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Topolno Wielkie

Ruiny pałacu w Topolnie Wielkim. Fot. Viola Czyżewska, 2010 r. Źródło: www.polskiezabytki.pl [13.11.2014]
Ruiny pałacu w Topolnie Wielkim. Fot. Viola Czyżewska, 2010 r. Źródło: www.polskiezabytki.pl [13.11.2014]
Rodzaj miejscowości wieś niesołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat elbląski
Gmina Rychliki
Liczba ludności (2010) 383
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Topolno Wielkie
Topolno Wielkie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Topolno Wielkie
Topolno Wielkie
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Topolno Wielkie (niem. Groß Tippeln) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Rychliki. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa elbląskiego. W 2010 roku liczyła 383 mieszkańców [1].

Położenie

Wieś położona jest w północno–zachodniej części województwa warmińsko–mazurskiego, na obszarze Wysoczyzny Elbląskiej, na południowy zachód od Pasłęka.

Dzieje miejscowości

Pierwsza wzmianka dotycząca wsi pochodzi z 12 marca 1582 roku. Wówczas potwierdzono prawa Fabiana von Zehmena do dóbr w Giślu, Topolnie i Wysokiej. W lutym 1629 roku wieś została splądrowana przez maruderów polskich. W 1785 roku istniał tu folwark i wieś. W 1818 roku folwark w Topolnie należał do majątku w Wysokiej. 4 listopada 1841 roku wielki pożar zniszczył Topolno Wielkie; spłonęły stodoły, obory, przechowywane zboże i sprzęt rolniczy. W 1859 roku ówczesnym właściciel majątku był Adolf von Besser. Besser rozpoczął budowę młyna wodnego w pobliżu tutejszego stawu. W 1875 roku Topolno Wielkie było zamieszkane przez 128 mieszkańców. 1 czerwca 1881 roku Topolno wraz z Wysoką, Grądowym Młynem, Stankowem, Nowym Kępniewem i Topolnem Małym, przyporządkowano do parafii ewangelickiej w Rychlikach.

Pod koniec XIX wieku majątek przeszedł w ręce niejakiego Williama Schmidta, który był jego właścicielem do 1925 roku. Od tego czasu aż do końca II wojny światowej gospodarzył tu [Maksymilian Worczewski]] z żoną Marią - dotychczasowy dzierżawca dóbr Dohnów w Ławkach. W tym czasie majątek obejmował obszar 343 ha ziemi, liczył 60 koni i 80 krów.

W czasie II wojny światowej w majątku Worczewskich pracowało między innymi dziewiętnastu polskich robotników przymusowych, pięciu francuskich jeńców wojennych oraz – pod koniec wojny – kilkunastu jeńców włoskich. Latem 1944 roku niektórych z nich, w tym też Polaków, wywieziono w okolice Królewca, gdzie kopali okopy. Kilku zmarło na krwawą biegunkę. Ewakuacja wsi nastąpiła 22 stycznia 1945 roku w kierunku Starego Dolna. Konwój uciekinierów został rozwiązany 26 lipca 1945 roku w Söhlde koło Hannoweru. Po wojnie majątek zajęty był przez dłuższy czas przez Armię Czerwoną. Tutaj zastrzelono za niesubordynację przy pracy ostatniego naczelnika Rychlik - Otto Schwarza. Losami okazałego pałacu interesowała się Marianne Hasse z domu Worczewski, córka ostatnich właścicieli dóbr, która zmarła w 1996 roku. W 1995 roku w niewyjaśnionych okolicznościach pałac uległ zniszczeniu w następstwie dwóch podpaleń.

Religia

Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Rychlikach.

Zabytki

  • ruiny spalonego zespołu pałacowego; obecnie własność prywatna

Bibliografia

Pasłęk. Z dziejów miasta i okolic 1297-1997, red. Józef Włodarski, Pasłęk 1997.
Strona Gminy Rychliki [12.11.2013]
Wojewódzka Ewidencja Zabytków [12.11.2013]
Bank Danych Lokalnych GUS [12.11.2013]

Przypisy

  1. łącznie Marwica, Marwica Mała, Marwica Wielka, Topolno Wielkie