Kisielice (gmina miejsko-wiejska)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Gmina Kisielice

Herb
Herb gminy
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat iławski
Rodzaj gminy miejsko-wiejska
Burmistrz Rafał Ryszczuk
Powierzchnia 172,86 km²
Liczba sołectw 15
Liczba miejscowości 21
Liczba ludności (2013)
Gęstość zaludnienia
6137
35 osób/km²
Strefa numeracyjna 55
Tablice rejestracyjne NIL
TERYT 2807043
Urząd gminy
ul. Daszyńskiego 5 14-220 Kisielice
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Gmina Kisielice – gmina miejsko-wiejska położona w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego i powiatu iławskiego. Najbardziej na zachód wysunięta gmina województwa warmińsko-mazurskiego. Siedziba gminy znajduje się w Kisielicach. Gmina o charakterze rolniczym, z niewielką powierzchnią zalesienia, o dużym potencjale rozwoju turystyki ze względu na posiadanie wielu walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Gmina, w której większość inwestycji podyktowanych jest działaniami mającymi na celu zróżnicowanie źródeł dostaw energii w oparciu o zasoby odnawialne, poprawą efektywności energetycznej i racjonalnego gospodarowania energią oraz prowadzeniem gospodarki niskoemisyjnej, innowacyjnymi wdrożeniami w branży OZE. Władzę w gminie sprawuje burmistrz Rafał Ryszczuk[1].

Powierzchnia gminy

Gmina miejsko-wiejska Kisielice zajmuje powierzchnię 172,86 km2[2], w tym:

  • użytki rolne: 72,2% (12490 ha)
  • lasy: 12,7% (2190 ha)
  • wody: 5,1% (890 ha)

Gmina stanowi 12,5% powierzchni powiatu iławskiego.

Demografia

Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi[2]:

Elektrownia wiatrowa koło Kisielic.
Fot. Dosp84. Źródło: Commons Wikimedia
Jezioro Goryńskie
Źródło: www.wrota.warmia.mazury.pl
Kościół pw. Matki Bożej Królowej Świata w Kisielicach. Fot. Przemysław Jahr. Źródło: Commons Wikimedia
Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Łęgowie. Fot. Krzymill. Źródło: Commons Wikimedia
Wnętrze kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Łęgowie. Fot. Krzymill. Źródło: Commons Wikimedia
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
liczba 6137 100 2981 48,6 3156 51,4
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
36 17 18

Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie Kisielice wynosiło -43 osoby[2], co stanowi 16,9% migracji w powiecie iławskim oraz 1,2% w województwie warmińsko-mazurskim.

Historia gminy jako jednostki administracyjnej

Po II wojnie światowej gmina Kisielice była częścią powiatu suskiego (z siedzibą w Iławie) w województwie olsztyńskim. W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych[3], istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami. Gmina Kisielice stała się gromadą należącą do powiatu suskiego, który w 1958 roku na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r.[4] został przemianowany na powiat iławski.

Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy administracyjnej, która przywracała w Polsce podział państwa na gminy[5]. W 1973 roku reaktywowano gminę Kisielice, w jej skład weszły sołectwa: Biskupiczki, Butowo, Galinowo, Goryń, Jędrychowo, Kisielice, Klimy, Krzywka, Limża, Łęgowo, Łodygowo, Pławty Wielkie, Trupel, Wola[6].

1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa[7], przestał istnieć powiat iławski. Gmina Kisielice została bezpośrednio częścią województwa elbląskiego[8].

W 1992 roku na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r.[9] miasto i gmina Kisielice stały się jedną jednostką administracyjną.

Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa[10] umiejscowiły gminę w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim.

Gmina Kisielice graniczy z: gminą Susz, gminą Iława, gminą Biskupiec (Pomorski) w powiecie nowomiejskim, gminą Łasin w województwie kujawsko-pomorskim oraz gminami: Prabuty i Gardeja w województwie pomorskim.

Miejscowości na terenie gminy

Sołectwa: Biskupiczki, Butowo, Goryń, Jędrychowo, Kantowo, Klimy, Krzywka, Limża, Łęgowo, Łodygowo, Ogrodzieniec, Pławty Wielkie, Sobiewola, Trupel, Wola.

Pozostałe miejscowości: Kisielice, Galinowo, Wałdowo, Stary Folwark, Nowy Folwark, Nojdek.

Gospodarka

Główną rolę w gospodarce gminy Kisielice odgrywa rolnictwo. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcja roślinna i zwierzęca. Użytki rolne zajmują ponad 70% powierzchni gminy, w tym: grunty orne 62,9% (10882 ha), łąki i pastwiska 9,1% (1579 ha), sady 0,2% (29 ha). W produkcji roślinnej dominuje uprawa zbóż: pszenicy, jęczmienia, pszenżyta, żyta, mieszanek zbożowych i owsa, uprawiane są również rzepak, kukurydza, buraki i ziemniaki. Hodowana jest trzoda chlewna, bydło opasowe i mleczne. W strukturze gospodarstw przeważają gospodarstwa małe i średnie (od 1 ha do 15 ha).

Największymi atutami decydującymi o atrakcyjności turystycznej gminy Kisielice są występujące na jej terenie jeziora, lasy oraz rzeźba terenu. Na terenie gminy znajduje się 10 jezior, w tym 4 o powierzchni od 85 do 300 ha (Jezioro Goryńskie, Jezioro Dłużek, Trupel i Popówko). Atrakcją dla wędkarzy są występujące w tych zbiornikach ryby. Lasy i urozmaicona rzeźba terenu stwarzają dobre warunki do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej. Mimo to potencjał turystyczny gminy Kisielice jest słabo wykorzystywany. Szans rozwoju upatruje się na terenach położonych w okolicach wspomnianych jezior: Goryńskiego, Trupel, Dłużek i Kisielickiego. Doinwestowanie tych terenów, ze szczególnym naciskiem na bazę noclegową oraz publiczne i prywatne obiekty infrastruktury technicznej, spowoduje wzrost atrakcyjności turystycznej gminy. Gmina Kisielice nie posiada szlaków turystycznych, jednak planowane jest utworzenie szeregu ścieżek rowerowych oraz tras spacerowych. Gospodarstwo agroturystyczne znajduje się w miejscowości Trupel.

Na obszarze gminy brak jest znaczących zakładów przetwórczych i produkcyjnych. Dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel. Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie miejsko-wiejskiej Kisielice wynosiła w 2013 roku 355. W tym 26 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 329 tworzy sektor prywatny. 97 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 37 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 55 firm w dziale budownictwo, 43 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo.[2].

Gmina Kisielice należy do Związku Gmin "Jeziorak", LGD Kanał Elbląski, Stowarzyszenia Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej, Stowarzyszenia Gmin RP "Euroregion Bałtyk".

W nowej Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do tzw. Tygrysów warmińsko-mazurskich, wymagających strategicznej interwencji, ze względu na możliwości rozwojowe.

Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Kisielice wynosiła 435 osób[2], co stanowi 10,28% bezrobotnych w powiecie iławskim.

Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 20% ludności[11].

Kultura i turystyka

Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy

Wydarzenia kulturalne związane z gminą

  • Dni Kisielic
  • Dni Jędrychowa
  • Kisielickie spotkania z Folklorem
  • dożynki gminne

Ludzie związani z gminą

  • Paul von Hindenburg (1847–1934) – prezydent Niemiec w latach 1925–1934; mieszkał w Ogrodzieńcu; Honorowy Obywatel Miasta Kisielice.
  • Stanisław Komoniewski (1904–1979) – poeta ludowy, dziennikarz, animator kultury, działacz społeczny; mieszkał i pracował we wsi Krzywka.

Zabytki znajdujące się na terenie gminy Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy Kisielice należą[12]:

Szlaki i atrakcje turystyczne

Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Kisielice można uzyskać na stronie internetowej wrota.warmia.mazury.pl.

Religia

Szkolnictwo

W gminie miejsko-wiejskiej Kisielice istnieją następujące placówki edukacyjne:

Sport

W gminie Kisielice organizowane są różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m.in.: turnieje tenisa stołowego, turnieje piłki nożnej "Dzikich Drużyn" oraz drużyn strażackich, turnieje siatkówki plażowej, Halowy Turniej Piłki Nożnej, rodzinny rajd rowerowy, zawody lekkoatletyczne, Spartakiada Drużyn Strażackich, Ogólnopolski Bieg Przełajowy w Limży.

Na terenie gminy działają:

  • MLKS "Olimpia" Kisielice
  • Młodzieżowy Klub Sportowy "Huragan" Klimy
  • Gminne Stowarzyszenie LZS w Kisielicach

Inne organizacje i instytucje

Obszary chronione i pomniki przyrody

Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich[13]:

Obszary chronionego krajobrazu:

Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy Kisielice znajduje się 26 pomników przyrody[13]. Są to pojedyncze okazy i aleja drzew.

Ciekawostki

Gmina Kisielice zwyciężyła w kategorii MANAGENERGY w ramach prestiżowego wydarzenia pn. "Sustainable Energy Europe & ManagEnergy Awards", corocznej ogólnoeuropejskiej inicjatywy organizowanej przy Komisji Europejskiej w Brukseli. Kisielice zwyciężyły w swojej kategorii projektem pn. "Gmina Kisielice- Samowystarczalna Energetycznie Gmina", w ramach którego zostały opisane dotychczasowe działania i osiągniecia gminy z zakresu: ograniczenia emisji zanieczyszczeń, dążeń do uniezależnienie się energetycznego gminy, lokalnego rozwoju gospodarczego w oparciu o inwestycje w OZE.

Multimedia

Film udostępniony w ramach projektu Regionalna Kronika Filmowa

Przypisy

  1. wrota.warmia.mazury.pl, Urząd Miejski w Kisielicach [20.10.2014]
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bank Danych Lokalnych GUS [20.10.2014]
  3. Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
  4. Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
  5. Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
  6. Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim
  7. Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
  8. Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
  9. Dz.U. 1991, nr 87, poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
  10. Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
  11. Bank Danych Lokalnych GUS
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [20.10.2014]
  13. 13,0 13,1 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [20.10.2014]

Bibliografia

Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl[20.10.2014]
Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1991, nr 87, poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.
Plan Rozwoju Lokalnego Gminy i Miasta Kisielice na lata 2007-2013 [20.10.2014]
Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium [20.10.2014]
BIP Urzędu Miejskiego w Kisielicach [20.10.2014]
Leksykon kultury Warmii i Mazur [20.10.2014]
Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [20.10.2014]
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [20.10.2014]
Urząd Miejski w Kisielicach [20.10.2014]