Susz (gmina miejsko-wiejska)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Gmina Susz

Herb
Herb gminy
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat iławski
Rodzaj gminy miejsko-wiejska
Burmistrz Krzysztof Pietrzykowski
Powierzchnia 259,05 km²
Liczba sołectw 29
Liczba miejscowości 45
Liczba ludności (2013)
Gęstość zaludnienia
13064
50 osób/km²
Strefa numeracyjna 55
Tablice rejestracyjne NIL
TERYT 2807063
Urząd gminy
ul. Józefa Wybickiego 6 14-240 Susz
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Gmina Susz – gmina miejsko-wiejska położona w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego i w północno-zachodniej części powiatu iławskiego. Siedziba gminy znajduje się w Suszu. Gmina o charakterze rolniczym, położona na pojezierzu iławskim, o dużym potencjale rozwoju turystyki ze względu na posiadanie wielu walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Władzę w gminie sprawuje burmistrz Krzysztof Pietrzykowski[1].

Powierzchnia gminy

Gmina miejsko-wiejska Susz zajmuje powierzchnię 259,05 km2[2], w tym:

  • użytki rolne: 57,7% (14938 ha)
  • lasy: 30,4% (7874 ha)

Gmina stanowi 18,7% powierzchni powiatu iławskiego.

Demografia

Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi[2]:

Ruiny pałacu w Kamieńcu.
Źródło: www.susz.pl
Pałac w Kamieńcu.
Źródło: www.aefl.de
Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w Suszu. Fot. Gdaniec. Źródło: Commons Wikimedia
Wnętrze kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego w Suszu. Fot. Krzymill. Źródło: Commons Wikimedia
Kościół pw. Matki Boskiej Królowej Świata w Kamieńcu. Źródło: www.susz.pl
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
liczba 13064 100 6460 49,4 6604 50,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
50 25 25

Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie Susz wynosiło -30 osoby[2], co stanowi 11,8% migracji w powiecie iławskim oraz 0,8% w województwie warmińsko-mazurskim.

Historia gminy jako jednostki administracyjnej

W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych[3], zmienił się w Polsce podział administracji terytorialnej. W wyniku wprowadzenia w życie ustawy w dniu 1 stycznia 1973 roku istniejące dotychczas w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy. Gmina Susz z siedzibą w Suszu została powołana na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku[4] i weszła w skład powiatu iławskiego w województwie olsztyńskim. Miasto i gmina stały się jedną jednostką administracyjną[5], w której skład weszły sołectwa: Adamowo, Babięty Wielkie, Bornice, Brusiny, Chełmżyca, Czerwona Woda, Emilianowo, Grabowiec, Jakubowo Kisielickie, Jawty Małe, Jawty Wielkie, Krzywiec, Lubnowy Małe, Michałowo, Olbrachtowo, Olbrachtówko, Piotrkowo, Redaki, Różnowo, Żakowice.

1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa[6], przestał istnieć powiat iławski. Gmina Susz została bezpośrednio częścią województwa elbląskiego[7].
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa[8] umiejscowiły gminę w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim.

Gmina Susz graniczy z: gminą Zalewo, gminą Iława, gminą Kisielice oraz gminami Stary Dzierzgoń i Prabuty w województwie pomorskim.

Miejscowości na terenie gminy

Sołectwa: Adamowo, Babięty Wielkie, Bałoszyce, Bornice, Bronowo, Brusiny, Chełmżyca, Czerwona Woda, Dąbrówka, Emilianowo, Falknowo, Grabowiec, Jakubowo Kisielickie, Januszewo, Jawty Małe, Jawty Wielkie, Kamieniec, Krzywiec, Lubnowy Małe, Michałowo, Nipkowie, Olbrachtowo, Olbrachtówko, Piotrkowo, Redaki, Różnowo, Rudniki, Ulnowo, Żakowice

Pozostałe miejscowości: Susz, Lubnowy Wielkie, Bałoszyce Małe, Boleszów, Brusiny Małe, Fabianki, Falknowo Małe, Huta, Karolewo, Lisiec, Piaski, Różanki, Stawiec, Wiśniówek, Wądoły, Zieleń.

Gospodarka

Główną rolę w gospodarce gminy Susz odgrywa rolnictwo. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcja roślinna i zwierzęca. Użytki rolne zajmują ponad 50% powierzchni gminy, w tym: grunty orne 73,3% (10955 ha), łąki i pastwiska 14,7% (2195 ha), sady 0,2% (23 ha). W większości są one na glebach III i IV klasy bonitacyjnej. W produkcji roślinnej dominuje uprawa zbóż: pszenicy, jęczmienia, pszenżyta, żyta, mieszanek zbożowych, uprawiane są również rzepak, kukurydza, buraki i ziemniaki. Hodowana jest trzoda chlewna, bydło opasowe i mleczne. W strukturze gospodarstw przeważają gospodarstwa duże (od 15 ha do 50 ha)[9].

Największymi atutami decydującymi o atrakcyjności turystycznej gminy Susz są występujące na jej terenie jeziora, lasy oraz rzeźba terenu. Atrakcją są również tereny objęte ochroną przyrody z unikatową roślinnością i gatunkami zwierząt. Wszystko to stwarza dobre warunki do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej, wędkarstwa i myślistwa. Jednak potencjał turystyczny gminy Susz jest słabo wykorzystywany. Szans rozwoju upatruje się na terenach położonych w okolicach jezior. Doinwestowanie tych terenów, ze szczególnym naciskiem na bazę noclegową oraz publiczne i prywatne obiekty infrastruktury technicznej, spowoduje wzrost atrakcyjności turystycznej gminy. Gospodarstwa agroturystyczne znajduje się w miejscowościach: Kamieniec, Chełmżyca, Ulnowo.

Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie miejsko-wiejskiej Susz wynosiła w 2013 roku 855. W tym 42 podmioty należały do sektora publicznego, pozostałe 813 tworzy sektor prywatny. 230 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 95 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 137 firm w dziale budownictwo, 47 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 14 firm[2]. Na terenie gminy rozwinięty jest przemysł rolno-spożywczy, dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel. Do największych zakładów produkcyjnych i usługowych na terenie gminy należą: P.P.H.U. Rolmax Sp. z o.o Susz, SBP PASZE Sp. z o.o. Susz, ZIARN-POL Sp. z o.o. - Elewator Dąbrówka, SM Susz, INCO-VERITAS S.A. Zakład Produkcyjny w Suszu (chemia gospodarcza, nawozy ogrodnicze), JURKOP s.c. Olbrachtówko (producent stolarki budowlanej), Jagram-Pro S.A. Susz (producent drewnianych elementów gięto - klejonych), Chris. ZP. Balewski (producent garniturów męskich i dziecięcych) i inne.

Gmina Susz należy do Związku Gmin "Jeziorak" i LGD Kanał Elbląski.

W nowej Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do obszarów wymagających restrukturyzacji i rewitalizacji oraz do tzw. Tygrysów warmińsko-mazurskich wymagających strategicznej interwencji ze względu na możliwości rozwojowe.

Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Susz wynosiła 944 osoby[2], co stanowi 22% bezrobotnych w powiecie iławskim.

Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 24,7% ludności[10].

Kultura i turystyka

Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy

Wydarzenia kulturalne związane z gminą

  • Dni Susza
  • Regionalny Konkurs Zespołów Ludowych i Biesiadnych w Bałoszycach
  • dożynki gminne

Ludzie związani z gminą

  • Arkadiusz Klimek - jeden z najbardziej rozpoznawalnych piłkarzy w historii futbolu na Warmii i Mazurach.

Zabytki znajdujące się na terenie gminy

Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy Susz należą[11]:

Szlaki i atrakcje turystyczne

Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Susz można uzyskać na stronie internetowej susz.pl.

Religia

Szkolnictwo

W gminie miejsko-wiejskiej Susz istnieją następujące placówki edukacyjne:

Sport

W gminie Susz działa Centrum Sportu i Rekreacji im. Jana Pawła II w Suszu, które organizuje liczne imprezy rekreacyjno-sportowe, m. in.: turnieje ligi siatkówki i siatkówki plażowej, turnieje suskiej Ligi Futsalu, Mistrzostwa Powiatu w Tenisie Stołowym, Turniej Piłki Nożnej Sołectw, zawody Susz Triathlon, Gminne Zawody Siłaczy, Ogólnopolski Wyścig MTB Susz. W gminie organizowany jest również Ogólnopolski Turniej Tańca Towarzyskiego o Puchar Burmistrza Susza.

Na terenie gminy działają:

  • KS UNIA Susz
  • KS Tęcza Kamieniec
  • LUKS "MAGMA" Susz
  • LZS "IKADER" Redaki
  • UKS "GROM" w Lubnowych
  • UKS "HERKULES" w Babiętach Wielkich
  • UKS "PROMYK" w Piotrkowie
  • UKS "Towarzystwo Rozwoju Sportu" Susz
  • Warmińsko-Mazurski Związek Triathlonu w Suszu

Inne organizacje i instytucje

Obszary chronione i pomniki przyrody

Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich[12]:

Parki krajobrazowe:

Rezerwaty przyrody:

Obszary chronionego krajobrazu:

Obszary Natura 2000:

Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy Susz znajdują się 52 pomniki przyrody[12]. Są to pojedyncze okazy i aleja drzew.

Przypisy

  1. Urząd Miejski w Suszu
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS
  3. Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl
  4. Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.
  5. Uchwała Nr XXI/84/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia wspólnych rad narodowych dla miast nie stanowiących powiatów i gmin w województwie olsztyńskim.
  6. Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl
  7. Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw. isap.sejm.gov.pl
  8. Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.isap.sejm.gov.pl
  9. bip.susz.pl, Plan Rozwoju Lokalnego Gminy i Miasta Susz, 2004.
  10. Bank Danych Lokalnych GUS
  11. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków
  12. 12,0 12,1 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie
  13. PKPI

Bibliografia

Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl[20.10.2014]
Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw. isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów. isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.
Uchwała Nr XXI/84/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia wspólnych rad narodowych dla miast nie stanowiących powiatów i gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.
Plan Rozwoju Lokalnego Gminy i Miasta Susz, 2004.
Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium [20.10.2014]
Urzędu Miejskiego w Suszu [20.10.2014]
Leksykon kultury Warmii i Mazur [20.10.2014]
Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [20.10.2014]
PKPI [20.10.2014]
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [20.10.2014]
Urząd Miejski w Suszu [20.10.2014]
UStat Olsztyn [20.10.2014]