Polskie przedszkola na Warmii w Prusach Wschodnich (1927–1939): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Skocz do: nawigacja, szukaj
[wersja nieprzejrzana][wersja zweryfikowana]
(Utworzono nową stronę "{{Placówki Przedszkolne infobox |Nazwa_instytucji = '''Polskie przedszkola na Warmii w Prusach Wschodnich''' |Grafika = Koala.jpg |Opis_grafiki = ...W...")
 
 
(Nie pokazano 77 wersji utworzonych przez 4 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 
{{Placówki Przedszkolne infobox   
 
{{Placówki Przedszkolne infobox   
|Nazwa_instytucji =  '''Polskie przedszkola na Warmii w Prusach Wschodnich'''
+
|Nazwa_instytucji =  '''Polskie przedszkola na Warmii w Prusach Wschodnich (1927–1939)'''
|Grafika          =  Koala.jpg
+
|Grafika          =  przedszkole skajboty.jpg
|Opis_grafiki    =  ...Wymagane...
+
|Opis_grafiki    =  Tablica pamiątkowa na budynku dawnego polskiego przedszkola w Skajbotach. Źródło: [http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=190:walka-o-polskosc-gmina-barczewo&catid=28&Itemid=191 www.domwarminski.pl] [01.04.2014]
|Data_założenia  =  ...Wymagane...
+
|Data_założenia  =  1927 r.
 
|Typ_placówki    =  przedszkole
 
|Typ_placówki    =  przedszkole
 
|Adres            =  Warmia
 
|Adres            =  Warmia
}}<br/>
+
}}
 +
''' Polskie przedszkola na Warmii w Prusach Wschodnich''' – przedszkola (zwane też ochronkami) z polskim językiem wykładowym w byłych [[Prusy Wschodnie| Prusach Wschodnich]]. Działały od 1927 do 1939 r. na [[Warmia|Warmii]].<br/><br/>
 +
==Historia==
 +
Pierwsze przedszkola, czyli ochronki dla dzieci mniejszości polskiej w [[Prusy Wschodnie| Prusach Wschodnich]] na Warmii, zaczęto organizować w 1927 r. W maju tego roku jako pierwsza powstała ochronka w [[Unieszewo |Unieszewie]]. Ostatnią ochronkę uruchomiono 9 kwietnia 1934 r. w [[Olsztyn |Olsztynie]]. Do 1934 r. zorganizowano 10 przedszkoli. Ich organizacją zajmowało się [[Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Warmię]]. W przedszkolach zatrudniano rodzime przedszkolanki, które wcześniej ukończyły [[Zakład Kształcenia Piastunek i Opiekunek Dzieci w Królewcu]]. Edukację nauczycielską w królewieckim zakładzie fundowało m.in. Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Warmię. Funkcjonowanie polskich przedszkoli było sabotowane przez Niemców. Ostatecznie wszystkie placówki przedszkolne na Warmii zostały zlikwidowane z chwilą wybuchu II wojny światowej.
 +
<br/>
  
''' Polskie przedszkola na Warmii w Prusach Wschodnich ''' – ...<br/>
+
== Zadania i uprawnienia przedszkolanek ==
== Historia ==
+
Przedszkolanki były zatrudniane przez Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Warmię. Otrzymywały wynagrodzenie oraz cztery tygodnie urlopu. Do ich obowiązków należało m.in. prowadzenie zajęć z dziećmi przedszkolnymi według zatwierdzonego przez Towarzystwo planu, a w godzinach pozasłużbowych praca z młodzieżą i pielęgnowanie tradycji oraz dóbr kulturowych w obrębie danej parafii.  
...
 
<br/>
 
== Program ==
 
...
 
 
<br/>
 
<br/>
 +
 
== Kadra pedagogiczna ==
 
== Kadra pedagogiczna ==
...
+
Przedszkolanki polskich przedszkoli/ochronek w latach 1927–1939 na Warmii:
<br/>
+
* [[lkwim:Otylia Teszner-Grothowa|Otylia Teszner-Grothowa]] – [[Chaberkowo]], [[Gietrzwałd]], [[Nowa Kaletka]]
== Grupy przedszkolne ==
+
* [[Marta Schröterówna]] – Chaberkowo
...
+
* [[lkwim:Maria Kensbok|Maria Kensbok]] – [[Skajboty]]
<br/>
+
* [[Jadwiga Brzeszczyńska-Gransicka]] – [[Unieszewo]], [[Pluski]]
 +
* [[Róża Koenigsmann-Pacholska]] – [[Nowa Kaletka]]
 +
* [[lkwim:Maria Zientara-Malewska|Maria Zientara-Malewska]] – Gietrzwałd
 +
* [[Marta Hanowska-Sendrowska]] – Gietrzwałd
 +
* [[Anna Kiwitt-Samulowska]] – Chabekowo, Gietrzwałd, [[Woryty]]
 +
* [[Anna Hedrych-Sendrowska]] – Chaberkowo, Woryty
 +
* [[Helena Połomska-Matern]] – Chaberkowo, Woryty, Unieszewo
 +
* [[Jadwiga Gnatowska]] – [[Butryny]], Chaberkowo, [[Purda]]
 +
* [[Janina Leśnierowska]] – [[Olsztyn]]
 +
* [[Anna Romańska]] – Skajboty
 +
* [[Salomea Herudaj-Myczek]] – Skajboty
 +
* [[Zofia Olejniczak-Hinc]] – Skajboty
 +
* [[Maria Preyłowska]] – Woryty, Unieszewo
 +
* [[Agata Sendrowska]] – Purda
 +
* [[Anna Zarembianka]] – Purda
 +
* [[Franciszka Hensel-Szczepańska]] – Unieszewo, [[Przykop]]
 +
 
 +
== Polskie przedszkola ==
 +
Miejscowości na Warmii, w których w latach 1927–1939 istniały polskie przedszkola:
 +
* Butryny – 1928 r.
 +
* Chaberkowo – 1927 r.
 +
* Gietrzwałd – 1927 r.
 +
* Nowa Kaletka – 1928 r.
 +
* Skajboty – 1931 r.
 +
* Unieszewo – 1927 r.
 +
* Pluski – 1929 r.
 +
* Woryty – 1930 lub 1933 r.
 +
* Olsztyn – 1934 r.
 +
* Purda – 1931 r.
 +
* Przykop – 1931 r.
 +
 
 
== Ciekawostki ==
 
== Ciekawostki ==
...
+
 
 +
W Rzeszy Niemieckiej obowiązywał zakaz zatrudniania mężatek. Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego kobiety musiały przerwać pracę zawodową. Tak też było w przypadku przedszkolanek z Warmii, m.in. Otylii Teszner-Grothowej czy Jadwigi Brzeszczyńskiej, żony [[Robert Gransicki |Roberta Gransickiego]].
 
<br/>
 
<br/>
== Zobacz też ==
+
 
...
+
== Bibliografia ==
 +
Filipkowski Tadeusz, ''Oświata na Warmii i Mazurach w latach 1945–1960'', Warszawa 1978.
 +
 
 +
Grot Otylia, ''Założenia i formy pracy polskich przedszkoli na Warmii i Mazurach'', [w:] ''Z dziejów oświaty polskiej w Prusach Wschodnich i na Pograniczu w okresie międzywojennym'', red. Filipkowski Tadeusz, Olsztyn 1981.
 +
 
 +
Koziełło-Poklewski Bohdan, Wrzesiński Wojciech, ''Szkolnictwo polskie na Warmii, Mazurach i Powiślu w latach 1919–1939'', Olsztyn 1980.
 +
 
 +
Lewandowska Izabela, Chłosta Jan, ''Śladami polskich szkół na południowej Warmii w latach 1929–1939. W 80-lecie ich utworzenia'', Olsztyn 2010.
 
<br/>
 
<br/>
[[Kategoria: Szkolnictwo]]<br />
+
[[Kategoria: Szkolnictwo]]  
 +
 
 +
[[Kategoria: Przedszkola]]
 +
[[Kategoria: Powiat olsztyński]]
 +
[[Kategoria: 1919-1944]]

Aktualna wersja na dzień 09:46, 25 lut 2015

Polskie przedszkola na Warmii w Prusach Wschodnich (1927–1939)
Przedszkole skajboty.jpg
Tablica pamiątkowa na budynku dawnego polskiego przedszkola w Skajbotach. Źródło: www.domwarminski.pl [01.04.2014]
Data założenia: 1927 r.
Typ placówki: przedszkole
Adres: Warmia

Polskie przedszkola na Warmii w Prusach Wschodnich – przedszkola (zwane też ochronkami) z polskim językiem wykładowym w byłych Prusach Wschodnich. Działały od 1927 do 1939 r. na Warmii.

Historia

Pierwsze przedszkola, czyli ochronki dla dzieci mniejszości polskiej w Prusach Wschodnich na Warmii, zaczęto organizować w 1927 r. W maju tego roku jako pierwsza powstała ochronka w Unieszewie. Ostatnią ochronkę uruchomiono 9 kwietnia 1934 r. w Olsztynie. Do 1934 r. zorganizowano 10 przedszkoli. Ich organizacją zajmowało się Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Warmię. W przedszkolach zatrudniano rodzime przedszkolanki, które wcześniej ukończyły Zakład Kształcenia Piastunek i Opiekunek Dzieci w Królewcu. Edukację nauczycielską w królewieckim zakładzie fundowało m.in. Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Warmię. Funkcjonowanie polskich przedszkoli było sabotowane przez Niemców. Ostatecznie wszystkie placówki przedszkolne na Warmii zostały zlikwidowane z chwilą wybuchu II wojny światowej.

Zadania i uprawnienia przedszkolanek

Przedszkolanki były zatrudniane przez Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Warmię. Otrzymywały wynagrodzenie oraz cztery tygodnie urlopu. Do ich obowiązków należało m.in. prowadzenie zajęć z dziećmi przedszkolnymi według zatwierdzonego przez Towarzystwo planu, a w godzinach pozasłużbowych praca z młodzieżą i pielęgnowanie tradycji oraz dóbr kulturowych w obrębie danej parafii.

Kadra pedagogiczna

Przedszkolanki polskich przedszkoli/ochronek w latach 1927–1939 na Warmii:

Polskie przedszkola

Miejscowości na Warmii, w których w latach 1927–1939 istniały polskie przedszkola:

  • Butryny – 1928 r.
  • Chaberkowo – 1927 r.
  • Gietrzwałd – 1927 r.
  • Nowa Kaletka – 1928 r.
  • Skajboty – 1931 r.
  • Unieszewo – 1927 r.
  • Pluski – 1929 r.
  • Woryty – 1930 lub 1933 r.
  • Olsztyn – 1934 r.
  • Purda – 1931 r.
  • Przykop – 1931 r.

Ciekawostki

W Rzeszy Niemieckiej obowiązywał zakaz zatrudniania mężatek. Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego kobiety musiały przerwać pracę zawodową. Tak też było w przypadku przedszkolanek z Warmii, m.in. Otylii Teszner-Grothowej czy Jadwigi Brzeszczyńskiej, żony Roberta Gransickiego.

Bibliografia

Filipkowski Tadeusz, Oświata na Warmii i Mazurach w latach 1945–1960, Warszawa 1978.

Grot Otylia, Założenia i formy pracy polskich przedszkoli na Warmii i Mazurach, [w:] Z dziejów oświaty polskiej w Prusach Wschodnich i na Pograniczu w okresie międzywojennym, red. Filipkowski Tadeusz, Olsztyn 1981.

Koziełło-Poklewski Bohdan, Wrzesiński Wojciech, Szkolnictwo polskie na Warmii, Mazurach i Powiślu w latach 1919–1939, Olsztyn 1980.

Lewandowska Izabela, Chłosta Jan, Śladami polskich szkół na południowej Warmii w latach 1929–1939. W 80-lecie ich utworzenia, Olsztyn 2010.