Pisz (gmina miejsko-wiejska): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja zweryfikowana]
(Kultura i turystyka)
Linia 11: Linia 11:
 
  |rodzaj_gminy    = miejsko-wiejska
 
  |rodzaj_gminy    = miejsko-wiejska
 
  |zarządzający    = Burmistrz
 
  |zarządzający    = Burmistrz
  |wójt            = [[Andrzej Szymborski]]
+
  |wójt            = Andrzej Szymborski
 
  |adres_ug        = ul. Gustawa Gizewiusza 5
 
  |adres_ug        = ul. Gustawa Gizewiusza 5
 
  |kod_poczt_ug    = 12-200 Pisz
 
  |kod_poczt_ug    = 12-200 Pisz
Linia 29: Linia 29:
 
}}  
 
}}  
 
'''Gmina Pisz''' – gmina miejsko-wiejska położona w południowo-wschodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwa warmińsko-mazurskiego]], w [[Powiat piski| powiecie piskim]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Pisz| Piszu]].
 
'''Gmina Pisz''' – gmina miejsko-wiejska położona w południowo-wschodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwa warmińsko-mazurskiego]], w [[Powiat piski| powiecie piskim]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Pisz| Piszu]].
 
+
Największa<ref>[http://www.stat.gov.pl/gus/5840_6339_PLK_HTML.htm Bank Danych Lokalnych GUS, Największe gminy pod względem powierzchni]</ref> pod względem powierzchni gmina w Polsce. Gmina rolnicza, o dużej powierzchni zalesienia w ogólnej powierzchni gminy, posiadająca liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe sprzyjające rozwojowi turystyki, w tym agroturystyki.
Największa<ref>Bank Danych Lokalnych GUS, Największe gminy pod względem powierzchni [http://www.stat.gov.pl/gus/5840_6339_PLK_HTML.htm]</ref> pod względem powierzchni gmina w Polsce. Gmina rolnicza, o dużej powierzchni zalesienia w ogólnej powierzchni gminy, posiadająca liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe sprzyjające rozwojowi turystyki, w tym agroturystyki.
+
 
+
 
Władzę w gminie sprawuje burmistrz [[Andrzej Szymborski]] <ref>BIP Urzędu Miasta Pisz [http://bip.pisz.hi.pl/index.php?k=1]</ref>.
 
Władzę w gminie sprawuje burmistrz [[Andrzej Szymborski]] <ref>BIP Urzędu Miasta Pisz [http://bip.pisz.hi.pl/index.php?k=1]</ref>.
 
<br/><br/>
 
<br/><br/>
 
== Powierzchnia gminy ==
 
== Powierzchnia gminy ==
Gmina miejsko-wiejska Pisz zajmuje powierzchnię 633,70 km<sup>2</sup><ref name="p1">Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&p_nts=14&p_tery=3241]</ref>, w tym:
+
Gmina miejsko-wiejska Pisz zajmuje powierzchnię 633,70 km<sup>2</sup><ref name="p1"> [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&p_nts=14&p_tery=3241 Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS]</ref>, w tym:
 
*użytki rolne: 27,4% (17393 ha)
 
*użytki rolne: 27,4% (17393 ha)
 
*lasy: 46,5% (29502 ha)
 
*lasy: 46,5% (29502 ha)
 
*wody: 19,4% (12317 ha)
 
*wody: 19,4% (12317 ha)
  
Gmina stanowi 35,7% powierzchni [[Powiat piski| powiatu piskiego]].
+
Gmina stanowi 35,7% powierzchni powiatu piskiego.
  
 
== Demografia ==
 
== Demografia ==
Linia 47: Linia 45:
 
|Plik:Ratusz w Piszu..jpg| Ratusz w Piszu<br/> autor: Alina Zienowicz  
 
|Plik:Ratusz w Piszu..jpg| Ratusz w Piszu<br/> autor: Alina Zienowicz  
 
|Plik: Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu.jpg| Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu   
 
|Plik: Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu.jpg| Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu   
|Plik: Kościół w Jeżach.jpg| Kościół pw. Świetych Piora i Pawła w Jeżach   
+
|Plik: Kościół w Jeżach.jpg| Kościół pw. Świętych Piora i Pawła w Jeżach   
 
|Plik: Jezioro Wiartel.jpg| Jezioro Wiartel   
 
|Plik: Jezioro Wiartel.jpg| Jezioro Wiartel   
 
}}  
 
}}  
Linia 62: Linia 60:
  
 
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==
 
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==
Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej gminy Pisz były częścią [[Powiat piski| powiatu piskiego]] w [[Województwo olsztyńskie| województwie olsztyńskim]]<ref> Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177]</ref>.<br/>
+
Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej gminy Pisz były częścią powiatu piskiego w województwie olsztyńskim<ref> Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl]</ref>.
W 1954 roku istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady<ref>Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191]</ref>. Gromada Pisz przetrwała do kolejnej reformy administracyjnej w 1972 roku, która przywracała podział państwa na gminy<ref>Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312]</ref>.<br/>
+
 
Gminę Pisz powołano na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku<ref>Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.</ref>, w jej skład wchodziły obszary sołectw: Babrosty, Bogumiły, Hejdyk, Jagodne, Jaśkowo, Jeglin, Jeże, Karwik, Kocioł, Kwik, Łupki, Łysonie, Maldanin, Maszty, Pietrzyki, Pilchy, Piskorzewo, Pogobie Tylne, Pogobie Średnie, Rakowo Piskie, Rostki, Snopki, Stare Guty, Stare Uściany, Szczechy Małe, Szczechy Wielkie, Trzonki, Turośl, Turowo, Wąglik, Wiartel, Wielki Las, Zawady, Zdory, Zdunowo.<br/>  
+
W 1954 roku istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady<ref>Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl]</ref>. Gromada Pisz przetrwała do kolejnej reformy administracyjnej w 1972 roku, która przywracała podział państwa na gminy<ref>Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl]</ref>.
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa<ref>Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.  [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091]</ref>, przestał istnieć powiat piski. Gmina Pisz została bezpośrednio częścią [[województwo suwalskie| województwa suwalskiego]].<br/>
+
W 1992 roku na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 roku <ref>Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910870397]</ref> dokonano połączenia gminy i miasta [[Pisz]] w jedną jednostkę administracyjną.
+
Gminę Pisz powołano na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku<ref>Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.</ref>, w jej skład wchodziły obszary sołectw: Babrosty, Bogumiły, Hejdyk, Jagodne, Jaśkowo, Jeglin, Jeże, Karwik, Kocioł, Kwik, Łupki, Łysonie, Maldanin, Maszty, Pietrzyki, Pilchy, Piskorzewo, Pogobie Tylne, Pogobie Średnie, Rakowo Piskie, Rostki, Snopki, Stare Guty, Stare Uściany, Szczechy Małe, Szczechy Wielkie, Trzonki, Turośl, Turowo, Wąglik, Wiartel, Wielki Las, Zawady, Zdory, Zdunowo.
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa<ref>Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652]</ref> umiejscowiły gminę Pisz w powołanym 1 stycznia 1999 roku [[województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat piski| powiecie piskim]].
+
   
 +
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa<ref>Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.  [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091]</ref>, przestał istnieć powiat piski. Gmina Pisz została bezpośrednio częścią [[województwo suwalskie| województwa suwalskiego]].
 +
 
 +
W 1992 roku na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 roku <ref>Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910870397 isap.sejm.gov.pl]</ref> dokonano połączenia gminy i miasta [[Pisz]] w jedną jednostkę administracyjną.
 +
 
 +
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa<ref>Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl]</ref> umiejscowiły gminę Pisz w powołanym 1 stycznia 1999 roku [[województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat piski| powiecie piskim]].
  
 
Gmina miejsko-wiejska Pisz graniczy z gminami: [[Rozogi (gmina wiejska)|Rozogi]], [[Ruciane-Nida (gmina miejsko-wiejska)|Ruciane-Nida]], [[Mikołajki (gmina miejsko-wiejska)|Mikołajki]], [[Orzysz (gmina miejsko-wiejska)|Orzysz]], [[Biała Piska (gmina miejsko-wiejska)|Biała Piska]] oraz Kolno, Łyse, Turośl w województwie podlaskim.
 
Gmina miejsko-wiejska Pisz graniczy z gminami: [[Rozogi (gmina wiejska)|Rozogi]], [[Ruciane-Nida (gmina miejsko-wiejska)|Ruciane-Nida]], [[Mikołajki (gmina miejsko-wiejska)|Mikołajki]], [[Orzysz (gmina miejsko-wiejska)|Orzysz]], [[Biała Piska (gmina miejsko-wiejska)|Biała Piska]] oraz Kolno, Łyse, Turośl w województwie podlaskim.
Linia 77: Linia 80:
  
 
== Gospodarka ==
 
== Gospodarka ==
Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Pisz jest rolnictwo oparte na gospodarstwach indywidualnych. Użytki rolne stanowią nieco ponad 27% obszaru gminy, w tym: 45,9% (7999 ha) stanowią grunty orne, 53,9% (9382 ha) łąki i pastwiska, a 0,07% (12 ha) sady. Ukształtowanie terenu, wynikające z polodowcowego charakteru północno-wschodniej części Polski, słaba jakość gleb przeznaczonych pod uprawy nie są sprzyjającymi warunkami do rozwoju rolnictwa. Struktura zasiewów w gospodarstwach rolnych jest adekwatna do stosunkowo niskiej klasy bonitacyjnej gruntów oraz dość surowych warunków klimatycznych. Przeważa w niej uprawa zbóż wymagających mało żyznych i umiarkowanie żyznych gleb - mieszanki zbożowe, jęczmień, owies - oraz ziemniaków, roślin pastewnych i trawy z przeznaczeniem na paszę dla zwierząt. Produkcja zwierzęca opiera się przede wszystkim na hodowli bydła mlecznego (produkcja mleka), żywca wieprzowego i wołowego.<br/>
+
Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Pisz jest rolnictwo oparte na gospodarstwach indywidualnych. Użytki rolne stanowią nieco ponad 27% obszaru gminy, w tym: 45,9% (7999 ha) stanowią grunty orne, 53,9% (9382 ha) łąki i pastwiska, a 0,07% (12 ha) sady. Ukształtowanie terenu, wynikające z polodowcowego charakteru północno-wschodniej części Polski, słaba jakość gleb przeznaczonych pod uprawy nie są sprzyjającymi warunkami do rozwoju rolnictwa. Struktura zasiewów w gospodarstwach rolnych jest adekwatna do stosunkowo niskiej klasy bonitacyjnej gruntów oraz dość surowych warunków klimatycznych. Przeważa w niej uprawa zbóż wymagających mało żyznych i umiarkowanie żyznych gleb - mieszanki zbożowe, jęczmień, owies - oraz ziemniaków, roślin pastewnych i trawy z przeznaczeniem na paszę dla zwierząt. Produkcja zwierzęca opiera się przede wszystkim na hodowli bydła mlecznego (produkcja mleka), żywca wieprzowego i wołowego.
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Pisz wynosiła pod koniec 2013 roku 2327. W tym 120 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 2207 tworzy sektor prywatny. 578 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 157 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 265 firm w dziale budownictwo, 134 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 69 firm<ref name="p1"/>.  
+
 
W gminie aktywną działalność prowadzą firmy [[Sektory kluczowe| branży drzewnej]], m.in.:  fabryka [[SKLEJKA-PISZ PAGED S. A.|"SKLEJKA-PISZ" PAGED Spółka Akcyjna]] i firma Telmex Sp. z o.o. w Piszu. Coraz większe nadzieje wiąże się jednak z szeroko rozumianym przemysłem turystycznym, dla rozwoju którego istnieją na terenie gminy dogodne warunki przyrodnicze (jeziora, lasy, urozmaicone ukształtowanie powierzchni, niski stopień zanieczyszczenia środowiska, obszary chronionego krajobrazu). Bazę noclegową w gminie stanowią: hotele, ośrodki wypoczynkowe, gospodarstwa agroturystyczne znajdujące się w miejscowościach: Snopki, Wiartel, Łupki, Zdory, Jaśkowo, Karwik<ref>LOT Mazury Południowe [http://www.lotmp.pl/pl/baza/6/agroturystyka]</ref> oraz campingi i pola namiotowe.   
+
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Pisz wynosiła pod koniec 2013 roku 2327. W tym 120 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 2207 tworzy sektor prywatny. 578 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 157 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 265 firm w dziale budownictwo, 134 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 69 firm<ref name="p1"/>.
 +
 +
W gminie aktywną działalność prowadzą firmy [[Sektory kluczowe| branży drzewnej]], m.in.:  fabryka [[SKLEJKA-PISZ PAGED S. A.|"SKLEJKA-PISZ" PAGED Spółka Akcyjna]] i firma Telmex Sp. z o.o. w Piszu. Coraz większe nadzieje wiąże się jednak z szeroko rozumianym przemysłem turystycznym, dla rozwoju którego istnieją na terenie gminy dogodne warunki przyrodnicze (jeziora, lasy, urozmaicone ukształtowanie powierzchni, niski stopień zanieczyszczenia środowiska, obszary chronionego krajobrazu). Bazę noclegową w gminie stanowią: hotele, ośrodki wypoczynkowe, gospodarstwa agroturystyczne znajdujące się w miejscowościach: Snopki, Wiartel, Łupki, Zdory, Jaśkowo, Karwik<ref> [http://www.lotmp.pl/pl/baza/6/agroturystyka LOT Mazury Południowe]</ref> oraz campingi i pola namiotowe.   
 +
 
 
Gmina Pisz należy do [[LGD "Mazurskie Morze'']].
 
Gmina Pisz należy do [[LGD "Mazurskie Morze'']].
  
 
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary wymagające restrukturyzacji i rewitalizacji | obszarów wymagających restrukturyzacji i rewitalizacji ]], [[Obszary o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej| obszarów o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej]].  
 
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary wymagające restrukturyzacji i rewitalizacji | obszarów wymagających restrukturyzacji i rewitalizacji ]], [[Obszary o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej| obszarów o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej]].  
  
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Pisz wynosiła 2719 osób<ref name="p1"/>, co stanowi 43,1%  bezrobotnych w [[Powiat piski| powiecie piskim]].
+
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Pisz wynosiła 2719 osób<ref name="p1"/>, co stanowi 43,1%  bezrobotnych w powiecie piskim.
  
 
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 15,3% ludności<ref>Bank Danych Lokalnych GUS</ref>.
 
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 15,3% ludności<ref>Bank Danych Lokalnych GUS</ref>.
Linia 93: Linia 99:
 
*[[lkwim: Muzeum Ziemi Piskiej w Piszu|Muzeum Ziemi Piskiej w Piszu]]
 
*[[lkwim: Muzeum Ziemi Piskiej w Piszu|Muzeum Ziemi Piskiej w Piszu]]
 
*[[Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Piszu]]  
 
*[[Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Piszu]]  
Filie biblioteki znajdują się w Hejdykach, Jeżach.
+
Filie biblioteki znajdują się w Hejdykach i Jeżach.
  
 
'''Wydarzenia kulturalne związane z gminą'''
 
'''Wydarzenia kulturalne związane z gminą'''
Linia 111: Linia 117:
  
 
'''Zabytki znajdujące się na terenie gminy'''
 
'''Zabytki znajdujące się na terenie gminy'''
 
 
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz należą<ref>Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [http://www.nid.pl/pl/]</ref>:
 
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz należą<ref>Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [http://www.nid.pl/pl/]</ref>:
 
*układ urbanistyczny miasta, ruiny zamku, ratusz i zabytkowe domy, m.in. przy ul. Daszyńskiego, Rybackiej, Wyzwolenia w Piszu
 
*układ urbanistyczny miasta, ruiny zamku, ratusz i zabytkowe domy, m.in. przy ul. Daszyńskiego, Rybackiej, Wyzwolenia w Piszu
Linia 128: Linia 133:
 
*[[Szlak żeglugowy z Pisza do Węgorzewa| szlak żeglugowy z Pisza do Węgorzewa]]
 
*[[Szlak żeglugowy z Pisza do Węgorzewa| szlak żeglugowy z Pisza do Węgorzewa]]
 
*[[Szlak żeglugowy z Pisza do Rucianego-Nida| szlak żeglugowy z Pisza do Rucianego-Nida]]
 
*[[Szlak żeglugowy z Pisza do Rucianego-Nida| szlak żeglugowy z Pisza do Rucianego-Nida]]
*szlak kajakowy Ruciane-Nida - Pisz (Ruciane-Nida - jezioro Nidzkie - Wiartel - stanica wodna PTTK Jabłoń - Pisz)
+
*szlak kajakowy [[Ruciane-Nida]] - Pisz - [[jezioro Nidzkie]] - Wiartel - stanica wodna PTTK Jabłoń - Pisz)
 
*Powiatowy Szlak Turystyczny "Śniardwy – Mazurskie Morze"
 
*Powiatowy Szlak Turystyczny "Śniardwy – Mazurskie Morze"
 
*[[Szlak Puszczą Piską: Ruciane Nida - Pisz| żółty szlak pieszy Ruciane Nida - Pisz]]  
 
*[[Szlak Puszczą Piską: Ruciane Nida - Pisz| żółty szlak pieszy Ruciane Nida - Pisz]]  
Linia 144: Linia 149:
 
*pozostałości Fort Lyck na [[Wyspa Czarci Ostrów|wyspie Czarci Ostrów]]
 
*pozostałości Fort Lyck na [[Wyspa Czarci Ostrów|wyspie Czarci Ostrów]]
  
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Pisz można uzyskać na stronach internetowych: [http://www.pisz.pl/ UM Pisz] oraz [http://www.lotmp.pl/pl LOT Mazury Południowe]]
+
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Pisz można uzyskać na stronach internetowych: [http://www.pisz.pl/ pisz.pl] oraz [http://www.lotmp.pl/pl lotmp.pl]]
  
 
== Szkolnictwo ==
 
== Szkolnictwo ==
Linia 168: Linia 173:
 
*[[Zespół Szkół Zawodowych w Piszu]] - Liceum Profilowane, Technikum, ZSZ
 
*[[Zespół Szkół Zawodowych w Piszu]] - Liceum Profilowane, Technikum, ZSZ
 
*[[Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia w Piszu]]  
 
*[[Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia w Piszu]]  
 
 
== Sport ==
 
== Sport ==
 
W gminie funkcjonuje Miejsko-Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Piszu; działają kluby:
 
W gminie funkcjonuje Miejsko-Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Piszu; działają kluby:
Linia 174: Linia 178:
 
*TSK Roś Pisz
 
*TSK Roś Pisz
 
*ALLIANCE TEAM Pisz
 
*ALLIANCE TEAM Pisz
 
 
==Inne organizacje i instytucje==
 
==Inne organizacje i instytucje==
 
*[[lkwim: Piski Chór Kameralny|Piski Chór Kameralny]]
 
*[[lkwim: Piski Chór Kameralny|Piski Chór Kameralny]]
Linia 183: Linia 186:
 
*[[lkwim: Stowarzyszenie Historyczne Piska Pozycja Ryglowa|Stowarzyszenie Historyczne Piska Pozycja Ryglowa]]
 
*[[lkwim: Stowarzyszenie Historyczne Piska Pozycja Ryglowa|Stowarzyszenie Historyczne Piska Pozycja Ryglowa]]
 
*[[lkwim:Towarzystwo Miłośników Ziemi Piskiej|Towarzystwo Miłośników Ziemi Piskiej]]
 
*[[lkwim:Towarzystwo Miłośników Ziemi Piskiej|Towarzystwo Miłośników Ziemi Piskiej]]
 
 
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==
 
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==
 
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich<ref name="p3">Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]</ref>:  
 
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich<ref name="p3">Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]</ref>:  
Linia 212: Linia 214:
 
*[[Pozycja Piska]]   
 
*[[Pozycja Piska]]   
 
*[[Mazury]]  
 
*[[Mazury]]  
*[[lkwim: Znad Pisy|Znad Pisy]]
+
*[[lkwim: Znad Pisy|"Znad Pisy"]]
 
+
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}
 
<references/>
 
<references/>
 
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
 
Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014] <br/>
 
Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014] <br/>

Wersja z 12:10, 18 lut 2015

Gmina Pisz

Herb
Herb gminy
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat piski
Rodzaj gminy miejsko-wiejska
Burmistrz Andrzej Szymborski
Powierzchnia 633,70 km²
Liczba sołectw 43
Liczba miejscowości 63
Liczba ludności (2013)
Gęstość zaludnienia
27953
44 osób/km²
Strefa numeracyjna 87
Tablice rejestracyjne NPI
TERYT 2816033
Urząd gminy
ul. Gustawa Gizewiusza 5 12-200 Pisz
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Gmina Pisz – gmina miejsko-wiejska położona w południowo-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w powiecie piskim. Siedziba gminy znajduje się w Piszu. Największa[1] pod względem powierzchni gmina w Polsce. Gmina rolnicza, o dużej powierzchni zalesienia w ogólnej powierzchni gminy, posiadająca liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe sprzyjające rozwojowi turystyki, w tym agroturystyki. Władzę w gminie sprawuje burmistrz Andrzej Szymborski [2].

Powierzchnia gminy

Gmina miejsko-wiejska Pisz zajmuje powierzchnię 633,70 km2[3], w tym:

  • użytki rolne: 27,4% (17393 ha)
  • lasy: 46,5% (29502 ha)
  • wody: 19,4% (12317 ha)

Gmina stanowi 35,7% powierzchni powiatu piskiego.

Demografia

Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi[3]:

Pisz (gmina miejsko-wiejska)
Ratusz w Piszu autor: Alina Zienowicz
Ratusz w Piszu
autor: Alina Zienowicz
 
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
liczba 27953 100 14082 50,4 13871 49,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
44 22 22

Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie miejsko-wiejskiej Pisz wynosiło -38 osoby[3], co stanowi 15,1% migracji w powiecie piskim oraz 1% w województwie warmińsko-mazurskim.

Historia gminy jako jednostki administracyjnej

Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej gminy Pisz były częścią powiatu piskiego w województwie olsztyńskim[4].

W 1954 roku istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady[5]. Gromada Pisz przetrwała do kolejnej reformy administracyjnej w 1972 roku, która przywracała podział państwa na gminy[6].

Gminę Pisz powołano na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku[7], w jej skład wchodziły obszary sołectw: Babrosty, Bogumiły, Hejdyk, Jagodne, Jaśkowo, Jeglin, Jeże, Karwik, Kocioł, Kwik, Łupki, Łysonie, Maldanin, Maszty, Pietrzyki, Pilchy, Piskorzewo, Pogobie Tylne, Pogobie Średnie, Rakowo Piskie, Rostki, Snopki, Stare Guty, Stare Uściany, Szczechy Małe, Szczechy Wielkie, Trzonki, Turośl, Turowo, Wąglik, Wiartel, Wielki Las, Zawady, Zdory, Zdunowo.

1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa[8], przestał istnieć powiat piski. Gmina Pisz została bezpośrednio częścią województwa suwalskiego.

W 1992 roku na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 roku [9] dokonano połączenia gminy i miasta Pisz w jedną jednostkę administracyjną.

Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa[10] umiejscowiły gminę Pisz w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim.

Gmina miejsko-wiejska Pisz graniczy z gminami: Rozogi, Ruciane-Nida, Mikołajki, Orzysz, Biała Piska oraz Kolno, Łyse, Turośl w województwie podlaskim.

Miejscowości na terenie gminy

Sołectwa: Babrosty, Bogumiły, Borki, Ciesina, Hejdyk, Imionek, Jagodne, Jeglin, Jeże, Kałęczyn, Karpa, Karwik, Kocioł, Kocioł Duży, Kociołek Szlachecki, Kwik, Liski, Łupki, Łysonie, Maldanin, Maszty, Pietrzyki, Pilchy, Pogobie Średnie, Pogobie Tylne, Rakowo, Rakowo Piskie, Rostki, Snopki, Stare Guty, Szczechy Małe, Szczechy Wielkie, Szeroki Bór Piski, Trzonki, Turośl, Turowo, Turowo Duże, Uściany, Wąglik, Wiartel, Zawady, Zdory, Zdunowo.

Pozostałe miejscowości: Anuszewo, Czarny Róg, Dziadki, Jabłoń, Jaśkowo, Jaśkowo (leśniczówka), Kulik, Lipa Przednia, Lipa Tylna, Lisie Jamy, Niedźwiedzie, Piskorzewo, Rybitwy, Szparki, Uściany Nowe, Wądołek, Wąglik-Kolonia, Wiartel Mały, Wielki Las, Zimna.

Gospodarka

Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Pisz jest rolnictwo oparte na gospodarstwach indywidualnych. Użytki rolne stanowią nieco ponad 27% obszaru gminy, w tym: 45,9% (7999 ha) stanowią grunty orne, 53,9% (9382 ha) łąki i pastwiska, a 0,07% (12 ha) sady. Ukształtowanie terenu, wynikające z polodowcowego charakteru północno-wschodniej części Polski, słaba jakość gleb przeznaczonych pod uprawy nie są sprzyjającymi warunkami do rozwoju rolnictwa. Struktura zasiewów w gospodarstwach rolnych jest adekwatna do stosunkowo niskiej klasy bonitacyjnej gruntów oraz dość surowych warunków klimatycznych. Przeważa w niej uprawa zbóż wymagających mało żyznych i umiarkowanie żyznych gleb - mieszanki zbożowe, jęczmień, owies - oraz ziemniaków, roślin pastewnych i trawy z przeznaczeniem na paszę dla zwierząt. Produkcja zwierzęca opiera się przede wszystkim na hodowli bydła mlecznego (produkcja mleka), żywca wieprzowego i wołowego.

Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Pisz wynosiła pod koniec 2013 roku 2327. W tym 120 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 2207 tworzy sektor prywatny. 578 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 157 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 265 firm w dziale budownictwo, 134 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 69 firm[3].

W gminie aktywną działalność prowadzą firmy branży drzewnej, m.in.: fabryka "SKLEJKA-PISZ" PAGED Spółka Akcyjna i firma Telmex Sp. z o.o. w Piszu. Coraz większe nadzieje wiąże się jednak z szeroko rozumianym przemysłem turystycznym, dla rozwoju którego istnieją na terenie gminy dogodne warunki przyrodnicze (jeziora, lasy, urozmaicone ukształtowanie powierzchni, niski stopień zanieczyszczenia środowiska, obszary chronionego krajobrazu). Bazę noclegową w gminie stanowią: hotele, ośrodki wypoczynkowe, gospodarstwa agroturystyczne znajdujące się w miejscowościach: Snopki, Wiartel, Łupki, Zdory, Jaśkowo, Karwik[11] oraz campingi i pola namiotowe.

Gmina Pisz należy do LGD "Mazurskie Morze''.

W nowej Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do obszarów wymagających restrukturyzacji i rewitalizacji , obszarów o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej.

Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Pisz wynosiła 2719 osób[3], co stanowi 43,1% bezrobotnych w powiecie piskim.

Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 15,3% ludności[12].

Kultura i turystyka

Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy

Filie biblioteki znajdują się w Hejdykach i Jeżach.

Wydarzenia kulturalne związane z gminą

Ludzie związani z gminą

Zabytki znajdujące się na terenie gminy Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz należą[13]:

Szlaki i atrakcje turystyczne

Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Pisz można uzyskać na stronach internetowych: pisz.pl oraz lotmp.pl]

Szkolnictwo

W gminie miejsko-wiejskiej Pisz istnieją następujące placówki edukacyjne:

Sport

W gminie funkcjonuje Miejsko-Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Piszu; działają kluby:

  • KS Mazur Pisz
  • TSK Roś Pisz
  • ALLIANCE TEAM Pisz

Inne organizacje i instytucje

Obszary chronione i pomniki przyrody

Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich[14]:

Park krajobrazowy:

Rezerwaty:

Obszary chronionego krajobrazu:

Obszary Natura 2000:

Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz znajdują się 24 pomniki przyrody, ochroną objęto, m.in.: głaz narzutowy we wsi Kocioł Duży oraz pojedyncze okazy i aleje drzew[14].

Zobacz też:

Przypisy

  1. Bank Danych Lokalnych GUS, Największe gminy pod względem powierzchni
  2. BIP Urzędu Miasta Pisz [1]
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS
  4. Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, isap.sejm.gov.pl
  5. Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.isap.sejm.gov.pl
  6. Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl
  7. Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.
  8. Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [2]
  9. Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib.isap.sejm.gov.pl
  10. Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, isap.sejm.gov.pl
  11. LOT Mazury Południowe
  12. Bank Danych Lokalnych GUS
  13. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [3]
  14. 14,0 14,1 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [4]

Bibliografia

Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl[20.12.2014]
Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib.isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.
Bank Danych Lokalnych GUS, Największe gminy pod względem powierzchni [20.12.2014]
Program ochrony środowiska dla miasta i gminy Pisz na lata 2012-2015 z perspektywą do roku 2018
Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium [20.12.2014]
BIP Urzędu Miasta Pisz [20.12.2014]
Portal Miejski Pisz [20.12.2014]
Leksykon kultury Warmii i Mazur [20.12.2014]
Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [20.12.2014]
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [20.12.2014]
Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim [20.12.2014]