Giżycko (gmina wiejska)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Gmina Giżycko

Herb
Herb gminy
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat giżycki
Rodzaj gminy wiejska
Wójt Marek Jasudowicz
Powierzchnia 297,06 km²
Liczba sołectw 27
Liczba miejscowości 40
Liczba ludności (2013)
Gęstość zaludnienia
8246
28 osób/km²
Strefa numeracyjna 87
Tablice rejestracyjne NGI
TERYT 2806042
Urząd gminy
ul. Mickiewicza 33 11-500 Giżycko
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Gmina Giżycko – gmina wiejska położona we wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w północnej części powiatu giżyckiego. Siedziba gminy znajduje się w Giżycku. Gmina wiejska Giżycko jest gminą rolniczo-turystyczną, usytuowaną na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. O pięknie i atrakcyjności gminy stanowią lasy i wody jezior, m.in.: Niegocin, Kisajno, Dejguny, Dobskie, Tajty, Kruklin, Boczne i Tryd oraz urozmaicona, polodowcowa rzeźba terenu. Tereny gminy stwarzają doskonałe warunki do uprawiania turystyki oraz sportów wodnych i lodowych. Na jej jeziorach odbywają się różnorodne regaty żeglarskie, a na jeziorze Niegocin od lat organizowane się mistrzostwa Polski i Europy w żeglarstwie lodowym. W Wyborach Samorządowych 2018 mandat wójta uzyskał Marek Jasudowicz.[1]

Zabytkowy budynek kuźni - Doba.
Fot. Eume. Źródło: Commons Wikimedia
Jezioro Niegocin - widok z wieży ciśnień w Giżycku.
Fot. Margoz. Źródło: Commons Wikimedia

Powierzchnia gminy

Gmina wiejska Giżycko zajmuje powierzchnię 297,06 km2[2], w tym:

  • użytki rolne: 45,5% (13516,2 ha)
  • lasy: 16% (4753 ha)
  • wody: 27,3% (8109,7 ha)

Gmina stanowi 26,5% powierzchni powiatu giżyckiego.

Demografia

Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
liczba 8246 100 4070 49,4 4176 50,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
28 14 14

Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Giżycko było dodatnie i wynosiło 71 osób[2], co stanowi 74,7% przyrostu ludności w powiecie giżyckim oraz 1,9% w województwie warmińsko-mazurskim.

Historia gminy jako jednostki administracyjnej

Po II wojnie światowej gmina Giżycko była częścią powiatu giżyckiego w województwie olsztyńskim. W 1954 roku dokonano reformy administracyjnej państwa i na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych[3] istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami. W 1973 roku, w wyniku wprowadzenia w życie ustawy o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych[4], przywrócono w Polsce podział państwa na gminy, a wraz z nim reaktywowano gminę Giżycko. W skład nowo utworzonej gminy weszły sołectwa: Antonowo, Bogacko, Bogaczewo, Gajewo, Grajwo, Guty, Kamionki, Kąp, Kożuchy Wielkie, Kruklin, Pieczonki, Sołdany, Spytkowo, Sterławki Małe, Sulimy, Szczybały Giżyckie, Świdry, Upałty, Wilkaski, Wilkasy, Wronka, Wrony[5].

1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa[6], przestał istnieć powiat giżycki. Gmina Giżycko została bezpośrednio częścią województwa suwalskiego[7].

Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa[8] umiejscowiły gminę Giżycko w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim.

Gmina wiejska Giżycko graniczy z gminami: miejską Giżycko, Ryn, Miłki, Wydminy, Kruklanki, Pozezdrze, Węgorzewo oraz Kętrzyn.

Miejscowości na terenie gminy

Sołectwa: Antonowo, Bogacko, Bogaczewo, Bystry, Doba, Gajewo, Grajwo, Guty, Kamionki, Kąp, Kozin, Kożuchy Wielkie, Kruklin, Pieczonki, Pierkunowo, Sołdany, Spytkowo, Sterławki Małe, Sulimy, Szczybały Giżyckie, Świdry, Upałty, Upałty Małe, Wilkaski, Wilkasy, Wronka, Wrony.

Pozostałe miejscowości: Poganty, Róg Pierkunowski, Gorazdowo, Dziewiszewo, Fuleda, Kożuchy Małe, Nowe Sołdany, Zielony Gaj, Sterławki Średnie, Kalinowo, Piękna Góra, Osiedle Grajwo.

Gospodarka

Głównymi kierunkami rozwoju gospodarczego w gminie Giżycko są: rolnictwo i turystyka. Produkcja rolna i obsługa rolnictwa skupiają się na terenach oddalonych od Giżycka, na użytkach rolnych zajmujących prawie połowę obszaru gminy, dokładnie 45,5%, w tym: 32,4% stanowią grunty orne (9625 ha), 13% (3862 ha) łąki i pastwiska; sady zajmują 0,1% (30 ha)[9]. W gminie dominują gleby średniej klasy III i IV, na których uprawiane są głównie zboża, m.in. pszenica, żyto, pszenżyto.

Ważną rolę odgrywa w gminie hodowla bydła mlecznego i produkcja mleka, dla którego podstawowym rynkiem zbytu jest OSM w Giżycku. Położenie gminy w Rejonie Zielonych Płuc Polski, w sercu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich ogranicza intensyfikację rolnictwa, ale stwarza konieczność i warunki dla ekologicznej produkcji rolnej.

Rolnicy zamieszkujący wsie w niedalekim sąsiedztwie miasta Giżycka oraz położone bezpośrednio nad jeziorami prowadzą działalność mieszaną: rolniczo-turystyczną, prowadząc m.in. gospodarstwa agroturystyczne.

Gmina Giżycko leży w samym sercu Kraina Wielkich Jezior Mazurskich. Podstawowym bogactwem regionu są jeziora, lasy, niepowtarzalne krajobrazy i świeże powietrze. Niezwykle piękna i malownicza linia brzegowa jezior, liczne plaże, czyste akweny sprzyjają uprawianiu żeglarstwa i innych form turystyki wodnej. Liczne połączenia jezior kanałami tworzą szlak wodny długości około 200 km. Jeziora i lasy kuszą swym bogactwem, atrakcyjnymi łowiskami wędkarskimi i łowieckimi. Dodatkowym walorem jezior są występujące na nich wyspy (np. na jeziorze Kisajno jest ich 17), a wśród nich kilka rezerwatów. Dodatkowo dobrze rozwinięta jest baza turystyczna: hotele, ośrodki wypoczynkowe, pensjonaty, domki letniskowe, kwatery prywatne, gospodarstwa agroturystyczne, pola biwakowe oraz liczne porty jachtowe, zachęca do odwiedzania gminy Giżycko turystów z kraju i zagranicy.

Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Pieczonki, Wronka, Bogacko, Bogaczewo, Doba, Guty, Kamionki, Kruklin, Kozin, Wrony, Sołdany, Szczybały Giżyckie, Sterławki Małe, Wilkaski, Wilkasy, Grajwo, Gajewo, Bystry[10].

Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie wiejskiej Giżycko wynosiła w 2013 roku 728. W tym 11 podmiotów należały do sektora publicznego, pozostałe 717 tworzy sektor prywatny. 169 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 67 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 96 firm w dziale budownictwo, 51 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo, a firm prowadzących działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi było 50[2]. Są to małe i średnie firmy zatrudniające od 1 do 5 osób.

W gminie nie ma rozwiniętego przemysłu, dość dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel. Istnieją liczne zakłady przetwórstwa i produkcji takie jak: Gospodarstwo Rybackie w Giżycku Sp. z o.o., "BIOX" Zakład Urządzeń Natleniających, Lake Jacht, P.P.U.H. Akwen Sp.J., SHAFRAN-SAIL, Trans-Żwir i inne.

Gmina wiejska Giżycko należy do Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka "Wielkie Jeziora Mazurskie", Mazurskiego Związku Międzygminnego – Gospodarka Odpadami, Związku Gmin Warmińsko-Mazurskich.

W nowej Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do obszarów przygranicznych wymagających strategicznej interwencji, ze względu na możliwości rozwojowe.

Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie wiejskiej Giżycko wynosiła 569 osób[2], co stanowi 15,3% bezrobotnych w powiecie giżyckim.

Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 15,6% ludności[11].

Kultura i turystyka

Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy

Wydarzenia kulturalne związane z gminą

Zabytki znajdujące się na terenie gminy Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gmin wiejskiej Giżycko należą[12]:

Szlaki i atrakcje turystyczne

Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Giżycko można uzyskać w Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku i na stronie internetowej gizycko.turystyka.pl.

Religia

Szkolnictwo

W gminie wiejskiej Giżycko istnieją następujące placówki edukacyjne:

Sport

W gminie wiejskiej Giżycko organizowane są różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m.in.: mistrzostwa Mazur w pływaniu długodystansowym, mistrzostwa Polski i Europy w żeglarstwie lodowym, mistrzostwa Polski ICE-Optimist i DN Junior, Regaty 7 Cudów Mazur, zawody wędkarskie o puchar starosty giżyckiego, rajd rowerowy "Szlakiem Mazurskich Fortyfikacji", mazurski amatorski półmaraton rolkarski, mistrzostwa sportowo-obronne stowarzyszeń młodzieżowych, amatorskie zawody wspinaczkowe o puchar wójta gminy Giżycko, turniej szachowy o puchar wójta gminy Giżycko i inne.

Na terenie gminy działa:

Inne organizacje i instytucje

Obszary chronione i pomniki przyrody

Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich[13]:

Rezerwaty przyrody:

Obszary chronionego krajobrazu:

Obszary Natura 2000:

Użytki ekologiczne:

Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie wiejskiej gminy Giżycko znajduje się 28 pomników przyrody ożywionej i nieożywionej, w tym: okazy pojedynczych drzew oraz głazów narzutowych: głazowisko w okolicy Doby, głazowisko Fuledzki Róg, głaz narzutowy w Dziewiszewie[13].


Multimedia

Film udostępniony w ramach projektu Regionalna Kronika Filmowa

Przypisy

  1. https://www.portalsamorzadowy.pl/wybory-2018/gmina/gizycko,1505.html
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bank Danych lokalnych GUS
  3. Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, isap.sejm.gov.pl
  4. Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl
  5. Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim
  6. Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl
  7. Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, isap.sejm.gov.pl
  8. Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów,isap.sejm.gov.pl
  9. Program ochrony środowiska gminy Giżycko na lata 2004-2007 z perspektywą na lata 2008-2011, Giżycko 2004.
  10. Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie p1
  11. Bank Danych Lokalnych GUS
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków
  13. 13,0 13,1 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie


Bibliografia

Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, isap.sejm.gov.pl [06.08.2014]
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl [06.08.2014]
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl[06.08.2014]
Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, isap.sejm.gov.pl [06.08.2014]
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, isap.sejm.gov.pl [06.08.2014]
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.
Program ochrony środowiska gminy Giżycko na lata 2004-2007 z perspektywą na lata 2008-2011, Giżycko 2004.
Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium [06.08.2014]
BIP Urzędu Gminy Giżycko [06.08.2014]
Leksykon kultury Warmii i Mazur [06.08.2014]
Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [06.08.2014]
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [06.08.2014]
Urząd Gminy Giżycko [06.08.2014]
mazury.info.pl [20.10.2014]